Nowelizacja procedury cywilnej, która wchodzi w życie 6 lipca, poszerza krąg organizacji społecznych oraz ułatwia ich przystąpienie do toczących się postępowań sądowych za zgodą osób, których sprawa dotyczy (art. 61 kodeksu postępowania karnego). Chodzi przede wszystkim o sprawy o roszczenia alimentacyjne, o ochronę konsumentów, a także dotyczące ochrony środowiska oraz praw własności przemysłowej.

Również organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy pomoc ofiarom przestępstw, będą mogły wytaczać powództwa na rzecz osób pokrzywdzonych przestępstwem. Tego rodzaju pomoc będzie możliwa w sytuacji, gdy czyn jest niedozwolony i stanowi przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w postępowaniu karnym.

- Obecność organizacji pozarządowych na sali rozpraw jest bardzo ważna i potrzebna. Uczestnicząc w takich sprawach, przyczyniamy się do lepszego rozpoznania sprawy, dostarczamy sędziom dodatkowych argumentów, a procesy wcale nie trwają dłużej - twierdzi prof. Monika Płatek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Edukacji Prawnej.

Wznowienie postępowania

W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2006 r. zmieniony został także art. 416 k.p.c. Nowelizacja ta umożliwia występowanie ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, w sytuacji gdy podstawą skargi jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Może to dotyczyć osób cywilnych i prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

Prowizoryczne zabezpieczenie

Ostatnia, ale równie ważna kwestia zawarta w nowelizacji dotyczy nowego brzmienia art. 7531 par. 1 pkt 1 k.p.c. Dzięki temu poszerzone zostaną możliwości poszkodowanych do zabezpieczenia żądanych roszczeń na czas trwania procesu. Zobowiązany będzie musiał jednorazowo albo okresowo wpłacać określone sumy pieniężne na rzecz pokrzywdzonego. Celem tego zabezpieczenia jest dostarczenie uprawnionemu elementarnych środków utrzymania.

Przepis art.7531 k.p.c. stosuje się m.in. do zabezpieczenia roszczeń o rentę z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub utratę życia żywiciela albo rozstrój zdrowia.

- Jest to nietypowa forma zabezpieczenia umożliwiająca uzyskanie przez osobę uprawnioną pewnych kwot od zobowiązanego jeszcze przed zakończeniem postępowania, pierwotnie stosowana wyłącznie w sprawach o alimenty - mówi Maciej Urbaniak, radca prawny z kancelarii Chadbourne & Parke. Nastąpiło rozszerzenie obowiązującego przepisu poprzez dodanie sformułowania: suma potrzebna na koszty leczenia - Przepis będzie miał zastosowanie w przypadku, gdy postępowanie karne (i towarzyszące mu zwykle postępowanie cywilne o odszkodowanie) przeciwko np. sprawcy wypadku drogowego nie dobiegło końca. Zakłady ubezpieczeń do tej pory wstrzymywały się z wypłatą świadczenia z tytułu ubezpieczenia OC sprawcy do chwili prawomocnego zakończenia postępowania karnego przeciwko niemu.

Podstawa prawna

• Ustawa z 9 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 96, poz. 609).