statystyki

Społeczeństwo obywatelskie przed sądem. Dlaczego OPP nadal płacą koszty sądowe?

autor: Bartosz Wilk, Katarzyna Batko-Tołuć31.07.2018, 09:08; Aktualizacja: 31.07.2018, 09:20
prawo, Temida, sąd, wyrok, orzeczenie, sądownictwo

15 sierpnia 2015 r. zaczęły obowiązywać w Polsce przepisy, które z pewnymi zastrzeżeniami zwalniają organizacje pożytku publicznego z uiszczania opłat sądowychźródło: ShutterStock

Dlaczego organizacje pożytku publicznego są pozbawiane zgodnego z prawem zwolnienia z kosztów sądowych? Problem wynika nie z przepisów, lecz ze sposobu ich stosowania

K onstytucja i ustawy gwarantują rozwój i wsparcie społeczeństwa obywatelskiego, bez którego demokracja jest fikcją. Niestety, niezrozumienie działalności społecznej oraz nieprecyzyjne przepisy powodują, że niektóre gwarancje pozostają puste. Tak właśnie się dzieje w przypadku organizacji chroniących prawa człowieka i praworządności. Nie mogą liczyć na wsparcie państwa, które za pośrednictwem sądów mówi: macie się dostosować się do twardych reguł rynkowych. Czy tak być powinno?

Postępowe prawo…

15 sierpnia 2015 r. zaczęły obowiązywać w Polsce przepisy, które z pewnymi zastrzeżeniami zwalniają organizacje pożytku publicznego z uiszczania opłat sądowych. Chodzi o wpisy sądowe (od skargi i skargi kasacyjnej) oraz opłaty kancelaryjne (np. za sporządzenie i doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, gdy jest sporządzane i doręczane na wniosek).

Stosowny art. 239 par. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brzmi następująco: „Nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”.

Zaraz po wejściu tych przepisów w życie Sieć Obywatelska Watchdog Polska postanowiła z nich skorzystać. Formalnie spełnialiśmy wszystkie przesłanki. Jesteśmy organizacją pożytku publicznego (od 30 października 2009 r.) działającą na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego, a prowadzone przez nas sprawy sądowe są naszymi sprawami własnymi. Nie są też związane z prowadzoną przez nas działalnością gospodarczą. Kiedy nie uzyskamy odpowiedzi na złożony przez nas wniosek o udostępnienie informacji publicznej lub ta odpowiedź jest niepełna, składamy pisma w toku postępowania administracyjnego (którego jesteśmy stroną), aż w końcu inicjujemy przed sądami sprawy za pomocą skargi złożonej przez organizację. Co więcej, taką działalność mamy wpisaną do statutu. W jego par. 8. ust. 1 jest mowa o tym, że podejmujemy „działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej”, a par. 10 ust. 2 brzmi: „Stowarzyszenie może podejmować, w ramach obowiązujących przepisów prawa, czynności procesowe w postępowaniu administracyjnym i sądowym”. Statut za każdym razem dołączamy do skargi.

W pierwszych miesiącach obowiązywania nowego prawa sądy nie wzywały nas do uiszczania opłat. Oczywiście gdy sąd uwzględniał naszą skargę, to nie zasądzał kosztów postępowania w tym zakresie (np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 179/16). Gdy zaś oddalał naszą skargę, to w razie zwrócenia się o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie byliśmy wzywani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Jasność co do podstawy prawnej zapewnialiśmy poprzez umieszczanie w skargach informacji o podstawie zwolnienia.

…nieprzyjaźnie interpretowane

Po kilku miesiącach zaczęliśmy jednak otrzymywać wezwania do uiszczenia wpisu. Za każdym razem składaliśmy zażalenia na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisów sądowych. Trafiały one do Naczelnego Sadu Administracyjnego, który kolejno je oddalał.


Pozostało jeszcze 61% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Polecane