Kodeks rodzinny i opiekuńczy został znowelizowany ustawą z 6 listopada 2008 r. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 13 czerwca 2009 r. i w sposób istotny wpłyną na zmianę stosunków finansowych i sytuację materialną w rodzinie. Przede wszystkim umożliwią rodzicom pełnoletnich dzieci uchylenie się od płacenia na nie alimentów, wówczas gdy będzie to połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem, a dziecko nie będzie dokładać starań do samodzielnego utrzymania się. Nowe rozwiązania na innych zasadach regulują sposób zarządzania majątkiem dziecka oraz utrzymywania z nim kontaktów.

Czy zmieni się zarząd rodziców nad majątkiem dziecka?

Tak

Rodzice nadal będą mieli obowiązek sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Natomiast znowelizowane przepisy zaostrzają obowiązki, jakie w związku z tym na nich ciążą. Sąd będzie mógł nakazać rodzicom, aby sporządzili inwentarz majątku dziecka i przedstawili go sądowi oraz zawiadamiali sąd o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku. Chodzi tutaj przede wszystkim o nabycie przedmiotów majątkowych o znacznej wartości.

- Natomiast teraz sąd opiekuńczy może nakazać sporządzenie inwentarza majątku dziecka rodzicowi, któremu jako jedynemu przysługuje władza rodzicielska. Ma prawo też zobowiązać go do zawiadamiania o ważniejszych zmianach w majątku dziecka - przypomina Jacek Stanisławski, prawnik z Kancelarii Olczyk & Kubicki.

Po 13 czerwca 2009 r. w uzasadnionych wypadkach sąd będzie mógł ustalić wartość rozporządzeń dotyczących ruchomości, pieniędzy i papierów wartościowych, których rodzice mogą dokonywać w każdym roku bez zezwolenia sądu opiekuńczego.

Natomiast nadal będzie obowiązywała zasada, że czysty dochód z majątku dziecka należy przeznaczać przede wszystkim na utrzymanie i wychowanie jego oraz rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, a nadwyżkę na inne uzasadnione potrzeby rodziny.

KONSEKWENCJE ZMIAN

Większy nadzór sądu nad sposobem sprawowania zarządu majątkiem dziecka przez rodziców zwiększy szanse dziecka na przejęcie tego majątku w stanie nieuszczuplonym po osiągnięciu przez nie pełnoletniości. Rodzicom trudniej będzie spieniężyć majątek i przeznaczyć na utrzymanie swoje i pozostałych dzieci, które wychowują. Jest to szczególnie istotne teraz, gdy coraz więcej dzieci otrzymuje darowizny i spadki od dziadków i często dysponuje większym majątkiem niż ich rodzice.

Czy zmieni się sposób wykonywania władzy rodzicielskiej?

Tak

Jeżeli oboje rodzice żyją w rozłączeniu i obojgu przysługuje władza rodzicielska, to po 13 czerwca 2009 r. sąd ze względu na dobro dziecka może określić sposób jej wykonywania. Na przykład będzie mógł powierzyć wykonywanie jej jednemu rodzicowi, a władzę drugiego ograniczyć do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Może też wybrać inną możliwość i pozostawić władzę obojgu, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie jej wykonywania i utrzymaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd będzie mógł postanowić tak wówczas, gdy można oczekiwać, że rodzice będą współdziałali w sprawach dziecka. Weźmie przy tym pod uwagę, że rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie.

- Jednak dobro dziecka może wymagać innego rozstrzygnięcia, na przykład rozdzielenia go ze zdemoralizowanym rodzeństwem - tłumaczy adwokat Maria Urbańska z kancelarii Kosiński i Wspólnicy. Dodaje przy tym, że teraz rodzice żyjący w rozłączeniu nie muszą przedstawiać porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu z dzieckiem kontaktów, gdy oboje chcą ją wykonywać.

KONSEKWENCJE ZMIAN

Rodzice muszą przedstawić sądowi porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, więc aby je sporządzić, powinni interesować się na bieżąco sprawami dziecka, kontaktować się ze sobą i omawiać jego problemy. Dla dobra dziecka sąd będzie też mógł skierować rodziców do placówek lub specjalistów, którzy zajmują się terapią rodzinną lub świadczą rodzinie inną pomoc.