Tylko do 31 grudnia 2009 r. osoby posiadające mieszkania własnościowe mają gwarancję, że przekształcą je w odrębną własność bez dodatkowych opłat. Potem utracą moc zasady przekształcania lokali własnościowych.

- Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przeniesienie własności uwzględniające tylko koszty budowy jest uszczupleniem majątku spółdzielni. Zasugerował, że wartość mieszkania trzeba odnosić do wartości rynkowej - podkreśla pos. Gabriela Masłowska z PO. Zdaniem adwokata Piotra Schramma z kancelarii Gessel, konsekwencją uwzględnienia stanowiska TK przez ustawodawcę będzie wprowadzenie dodatkowych kosztów przekształcenia.

Będą dopłaty

Mieszkanie spółdzielcze własnościowe nie jest własnością spółdzielców. Należy do spółdzielni - świadczy o tym informacja w księdze wieczystej. Na razie nie ma to znaczenia dla kupujących i sprzedających takie mieszkania. Za mkw. mieszkania własnościowego i hipotecznego płaci się tyle samo. Wkrótce może się to zmienić.

17 grudnia 2008 r. TK orzekł, że art. 1714 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który przewiduje warunki przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w pełne prawo do lokalu, jest niezgodny z konstytucją, bo narusza zasadę ochrony własności. Przepis ten nakłada na zarząd obowiązek zawarcia umowy przenoszącej własność lokalu. TK krytycznie odniósł się też do przepisów ustawy określających, jak ma być sformułowana taka umowa.

- Spółdzielnie będą mogły ustalać samodzielnie zasady przekształceń i wprowadzać dodatkowe opłaty za przekształcenie mieszkań własnościowych - podkreśla posłanka PO Lidia Staroń.

- Domyślam się, że TK chodziło o to, że dopłacać do przekształceń mieszkań własnościowych powinni tylko ci członkowie, którzy budując mieszkania, korzystali z umorzenia części kosztów budowy - zauważa Ryszard Jaszczyk, dyrektor Biura Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP.

Stanieją własnościowe

W ocenie TK niekonstytucyjna okazała się dopuszczalność uwłaszczenia spółdzielców na majątku spółdzielni na warunkach z art. 1714 ust. 1 ustawy, czyli po spłacie przypadających na lokal kosztów budowy i zadłużenia z tytułu opłat eksploatacyjnych (za wodę, wywóz śmieci). Przekształcenie powinno być świadczeniem ekwiwalentnym, tzn. członkowie powinni zrekompensować spółdzielni to, że zostaje pozbawiona lokalu.

Wprowadzenie dodatkowych opłat za przekształcenie mieszkań własnościowych może sprawić, że ich wartość spadnie w stosunku do mieszkań hipotecznych.

- Jeśli opłaty za wyodrębnienie własności wyniosą np. kilkadziesiąt tysięcy złotych, to nabywcy będą woleli kupić mieszkania z pełnym prawem własności albo będą gotowi zapłacić za spółdzielcze co najmniej o tyle mniej, ile trzeba zapłacić za jego przekształcenie - podkreśla mecenas Piotr Schramm.