Od 11 stycznia 2009 r. przestaną obowiązywać ograniczenia dotyczące podmiotów, które mogą ustanowić zastaw rejestrowy. Zmiany wprowadziła ustawa o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i o rejestrze zastawów oraz zmianie innych ustaw.

Nowelizacja usunie zamkniętą listę wierzycieli mających prawo do zaspokojenia swoich wierzytelności zastawem rejestrowym. Nawet osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej i podmioty zagraniczne niebędące instytucjami kredytowymi będą mogły go ustanowić. W praktyce więc nawet konsument będzie mógł zabezpieczyć swoje roszczenie u zadłużonego przedsiębiorcy takim zastawem. Ta grupa wierzycieli skorzysta na zmianie przepisów, ponieważ wierzytelność zabezpieczoną zastawem łatwiej wyegzekwować od dłużnika. Podlega ona zaspokojeniu z przedmiotu tego zastawu z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami, pod warunkiem że przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Procedury wpisu usprawnione

Przedsiębiorcy oraz inne uprawnione podmioty będą zabezpieczać swoje roszczenia u kontrahentów zastawem rejestrowym na innych zasadach niż do tej pory. Po 11 stycznia skorzystają z bardziej sprawnej procedury ustanowienia zastawu. Przede wszystkim nie będą ograniczeni jednomiesięcznym terminem na złożenie wniosku o rejestrację zastawu. Teraz zdarza się, że nawet jednodniowe opóźnienie przy złożeniu wniosku powoduje jego odrzucenie.

Zmienią się też zasady dotyczące wyznaczenia administratora zastawu. Jeden z wierzycieli może pełnić funkcję takiego administratora w razie zabezpieczenia wierzytelności przysługującej dwóm lub więcej wierzycielom albo dwóch lub więcej wierzytelności wynikających z umów bądź wierzytelności objętej układem w postępowaniu upadłościowym lub naprawczym. Należy go wskazać w umowie zawartej z pozostałymi wierzycielami lub w układzie i upoważnić do tego, aby zabezpieczył zastawem rejestrowym wierzytelności przysługujące pozostałym wierzycielom i wykonywał we własnym imieniu, ale na ich rachunek prawa i obowiązki zastawnika.

Gdy wierzytelność wygaśnie

Znowelizowane przepisy usuwają wątpliwości związane z dalszym istnieniem zastawu rejestrowego mimo wygaśnięcia zabezpieczonej nim wierzytelności. Zastaw ten nie wygaśnie, gdy tak stanowi umowa zastawnicza, która w dodatku określa co najmniej stosunek prawny, z którego wynika nowa wierzytelność, termin, w którym powinien powstać nowy stosunek prawny, oraz najwyższą sumę zabezpieczenia dla nowej wierzytelności. Najwyższa suma zabezpieczenia dla nowej wierzytelności nie będzie mogła być wyższa od ujawnionej w rejestrze. Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie powstanie nowa wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym, to on wygaśnie.

Wniosek o wygaśnięcie zastawu może złożyć zastawnik lub zastawca. Zastaw rejestrowy wygaśnie i zostanie wykreślony również po upływie 20 lat od chwili wpisu, pod warunkiem że strony nie postanowią o utrzymaniu go na dalsze 10 lat. Sąd wykreśli wówczas zastaw z urzędu.

Podstawa prawna

Ustawa z 5 września 2008 r. o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i o rejestrze zastawów oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 180, poz. 1113).