Projekt dostosowuje przepisy o Służby Więziennej do standardów obowiązujących w innych służbach mundurowych, a także do wymogów Konstytucji i prawa Unii Europejskiej.
Nowe przepisy określają szczegółowe warunki stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni palnej lub psa służbowego.
Pracownikowi wykonującemu zadania służbowe w stałym i bezpośrednim kontakcie z więźniami przysługiwać będą dodatkowe przywileje. Będzie to dodatek do pensji, wynoszący do 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego oraz ochrona przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych, zgodnie z przepisami Kodeksu karnego.
Do projektu ustawy przeniesione zostały rozwiązania obowiązujące w UE, dotyczące uprawnień socjalnych. Projekt ustawy zastąpi wielokrotnie zmienianą ustawę o Służbie Więziennej z 26 kwietnia 1996 r.