Ponadpartyjne wsparcie polityczne jest obecnie niezbędne, aby reformy w obu państwach członkowskich nabrały tempa. Niemniej należy włożyć jeszcze więcej wysiłku w osiągnięcie przekonujących wyników reformy wymiaru sprawiedliwości, walki z korupcją oraz w przypadku Bułgarii – z przestępczością zorganizowaną. Tak brzmi główny wniosek, jaki można wyciągnąć z dwóch sprawozdań przyjętych przez Komisję.
Przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso stwierdził: „ Obecnie obserwowana dynamika reform musi zostać wzmocniona przez narodowe porozumienie polityczne angażujące wszystkie partie i instytucje, oraz przez przekonujące osiągnięcia. Obywatele obu krajów oraz w całej Europie muszą mieć poczucie, że nikt nie stoi ponad prawem. Mam nadzieję, że oba rządy szybko przystąpią do wdrażania zaleceń Komisji w zakresie reform ” .
Sprawozdanie w sprawie postępów poczynionych przez Bułgarię zwraca uwagę na pozytywną zmianę w nastawieniu do problemu oraz wskazuje określone kroki techniczne, jakie przedsięwzięła Bułgaria w odpowiedzi na sprawozdanie Komisji z lipca 2008 r. Bułgaria podjęła wstępne działania aby poprawić wykrywalność ciężkich przestępstw, takie jak reorganizacja prokuratury oraz zmiana metodologii, która to przyczyniła się do wzrostu liczby aktów oskarżenia, zwłaszcza w odniesieniu do przypadków nadużyć dotyczących środków wspólnotowych a także pierwszych wyroków skazujących w sprawach z zakresu przestępczości zorganizowanej. Oprócz tego Bułgaria zbadała opóźnienia w sprawach karnych dotyczących ciężkich przestępstw i, aby przyśpieszyć procedury sądowe, opracowała zalecenia, które zostały już częściowo wdrożone, skutkując efektywnym rozwiązaniem kilku procesów. Inspekcja Najwyższej Rady Sądownictwa odnotowała szereg przekonujących sukcesów oraz przyczyniła się, wspólnie z Najwyższym Sądem Kasacyjnym, do poprawy w zakresie jednorodnego stosowania prawa.
Niemniej jednak, zmiany te nie mają jeszcze wpływu na życie codzienne Bułgarów, którzy nie wydają się jeszcze dostrzegać poprawy. Opinia publiczna postrzega krajowy system sprawiedliwości jako niewydolny i czasem nieobiektywny, gdzie prokuratorzy i adwokacji ulegają rzekomo przeróżnym wpływom i naciskom. Bułgarski kodeks karny jest przestarzały, a procedury sądowe nadmiernie sformalizowane. Nadal nie może być mowy o głębokiej reformie systemu sądowniczego, a pozytywne wyniki niedawnych wysiłków w zakresie reform są fragmentaryczne. Muszą one otrzymać odpowiednie wsparcie w postaci szerokiego politycznego porozumienia i przekonującej strategii, które uczyniłyby walkę z przestępczością zorganizowaną oraz korupcją głównym priorytetem Bułgarii. W sprawozdaniu wzywa się Bułgarię do jednoznacznego i długoterminowego zobowiązania, pozwalającego podtrzymać i zwiększyć obecne tempo reform, tak by przyniosły więcej konkretnych rezultatów w badaniu, ściganiu i karaniu przypadków korupcji na wysokim szczeblu oraz przestępczości zorganizowanej.
W sprawozdaniu dotyczącym Rumunii podkreślono, że władze tego kraju skutecznie zareagowały na obawy przedstawione w okresowym sprawozdaniu Komisji z lutego 2009 r., przyjmując nowy kodeks karny i cywilny oraz przedkładając propozycje reform dotyczących postępowania sądowego. Osiągnięcia w zakresie ścigania przypadków korupcji na wysokim szczeblu utrzymały się na tym samym poziomie i uzupełniono je o nowe działania, mające na celu poprawę sytuacji zatrudnienia w sądach oraz prokuraturze, oraz działania poprawiające spójność orzecznictwa sądowego, jak np. apelacje w interesie prawa wnoszone przez prokuratora generalnego i rekomendacje grupy roboczej. Działa już Krajowa Agencja ds. Etyki, jej badania deklaracji majątkowych dały rezultaty, a pierwsze sprawy zainicjowane przez Agencję czekają na rozstrzygnięcie przez sąd.
Jednakże reformy te nadal mają fragmentaryczny charakter, nie udało im się jeszcze umocnić, nadal też nie przyniosły praktycznych skutków dla obywateli rumuńskich. Parlament powinien pokazać pełne zaangażowanie w walkę z korupcją na wysokim szczeblu. Wyraźnie też widać brak inicjatywy w odniesieniu do korupcji na szczeblu lokalnym. Orzecznictwo pozostaje niespójne, legislacyjna mozaika, na którą składają się nadzwyczajne rozporządzenia i przepisy wykonawcze, skutkuje brakiem pewności prawnej.
Zasadniczo, nadal brak dowodów na istnienie szerokiego politycznego porozumienia na rzecz wsparcia reform oraz jednoznacznego zaangażowania partii politycznych w działania na rzecz rzeczywistych postępów w tej dziedzinie. Istnieje realne niebezpieczeństwo, że na skutek stale powiększającej się sieci ustaw, przepisów wykonawczych oraz przyjętych praktyk, powstającej w wyniku ciągłych politycznych sporów między partiami, zniknie z pola widzenia zasadniczy cel reformy, jakim jest stworzenie stabilnego i niezawisłego sądownictwa. Sprawozdanie wzywa do politycznego porozumienia w Rumunii, by umożliwić niezawisłe działanie systemy sądownictwa oraz bezstronne dochodzenia w sprawach korupcji, prowadzące do szybkich i skutecznych decyzji.
W sprawozdaniach potwierdzono, że aby wesprzeć proces reform w obu krajach, potrzebna jest dalsza pomoc i monitoring ze strony Komisji, aż do momentu gdy zostaną zrealizowane cele referencyjne, a mechanizm współpracy i weryfikacji (MWiW) zostanie zniesiony.

UKIE/AS

Zobacz także:

Seminarium w Strasburgu

Egzekwowanie praw konsumentów Europie