Ponieważ zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie do chwili obecnej istniały rozbieżności w zakresie dopuszczalności dokonywania przez sąd oceny zasadności przyjętej przez oskarżyciela publicznego kwalifikacji prawnej czynu, Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie tej wątpliwości prawnej. Zadał on następujące pytanie: „czy sąd orzekający na etapie postępowania przygotowawczego w przedmiocie tymczasowego aresztowania (przedłużenia jego stosowania) jest uprawniony do badania i oceny trafności kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu przyjętej przez oskarżyciela publicznego, a w szczególności, czy badając przesłanki stosowania tego środka jest nią związany?”
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w/w wniosku na posiedzeniu Izbie Karnej w składzie 7 osobowym przekazanego na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich wskazał, iż zapytanie RPO było w pełni uzasadniane z uwagi na występujące rozbieżności w wykładni prawa skutkujące, odmiennymi liniami orzeczniczymi występującymi zarówno w ramach Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych.
Najsurowszym środkiem zapobiegawczym uderzającym w fundamentalną wolność obywatelską jest jej czasowe pozbawienie, z tego powodu szczególne znaczenie dla praktyki wymiaru sprawiedliwości ma jednolitość orzecznictwa. Ponieważ pozostawienie decyzji w sprawie tymczasowego pozbawienia wolności w gestii organu nie posiadającego cechy niezawisłości, jakim jest niewątpliwie prokurator jest sprzeczne z wzorcami konstytucyjnymi oraz konwencyjnymi, nastąpiła zmiana modelu orzekania w przedmiocie tymczasowego aresztowania. Kompetencje decyzyjne przeniesione zostały na niezawisły sąd skutkiem, czego prokurator w przedmiocie tymczasowego aresztowania działa na prawach strony.
W związku z powyższym wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania podlega weryfikacji sądowej polegającej nie tylko na zbadaniu czy: zebrany materiał dowodowy wskazuje na duże prawdopodobieństwo, iż oskarżony popełnił przestępstwo, lecz również na ustaleniu czy przyjęta została prawidłowa kwalifikacja prawna. W związku z powyższym brak przeprowadzenia przez sąd powyższej analizy uniemożliwia, jednoznaczne stwierdzenie czy spełnione zostały wszystkie przesłanki stosowania środków zapobiegawczych, jak również, iż nie wystąpiły przesłanki wykluczające zastosowanie tymczasowego aresztowania.
WW/źródło: Uchwała SN z dnia 27 stycznia 2011r. ( I KZP 23/10 )
zobacz także:

SN: Posiadanie narkotyków na własny użytek jest bezprawne