W drugim półroczu 2011 r. pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich prowadzili w jedenastu dużych zakładach karnych i aresztach śledczych czynności mające na celu ustalenie, jak jest realizowane prawo osadzonych do telefonicznego kontaktowania się z obrońcą oraz pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym. Badania w tym zakresie przeprowadzono m.in. w jednostkach penitencjarnych okręgu lubelskiego,wrocławskiego oraz gdańskiego. Jak zaznacza RPO analiza informacji uzyskanych w trakcie tych badań pozwala na stwierdzenie, że uregulowanie prawne tego zagadnienia jest niepełne.
Art. 102 pkt 7 k.k.w., stanowi, że skazany ma prawo do komunikowania się z obrońcą lub pełnomocnikiem. Z kolei art. 8 § 3 k.k.w. nakazuje aby jego rozmowy telefoniczne z tymi podmiotami nie podlegały kontroli. W odniesieniu do tymczasowo aresztowanych ma tutaj zastosowanie art. 215 § 1 k.k.w., zgodnie z którym tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się z obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie.
Zdaniem Rzecznika, kwestią podstawową, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach, jest udzielenie przez ustawodawcę odpowiedzi co do częstotliwości i godzin w jakich można te rozmowy prowadzić, jak i czasu ich trwania.
Zobacz: Kodeks karny
Zarówno Rzecznik, jak i Dyrektor Generalny Służby Więziennej nie kwestionują, iż rozmowy telefoniczne z tymi podmiotami nie mogą być limitowane co do czasu ich trwania. Różne stanowiska prezentowane są natomiast w kwestii tego,w jakim czasie te rozmowy mogą być prowadzone.
Według Dyrektora Generalnego Służby Więziennej rozmowy telefoniczne z podmiotami, o których mowa w art. 8 § 3 k.k.w. powinny być prowadzone tylko w godzinach pracy administracji.
Z tym z kolei nie zgadza się Rzecznik, argumentując, iż może to ograniczyć możliwość prowadzenia rozmów telefonicznych z pełnomocnikami. I jak zauważa, godziny pracy administracji to generalnie 7.30-15.30, a zatem bardzo często godziny, w których skazani nie mogą nawiązać kontaktu telefonicznego ze swoimi obrońcami ze względu na wykonywanie przez nich zadań w sądzie czy też innych organach.
W ocenie RPO zasadą przy wykonywaniu rozmów telefonicznych z tymi podmiotami powinno być ich umożliwienie pomiędzy apelem porannym a wieczornym.
Zobacz: Przestrzeganie praw człowieka w izbach wytrzeźwień tematem konferencji
Przepis art. 8 § 3 k.k.w. w kwestii kontroli wskazanych rozmów jest jednoznaczny i jego zapis nie budzi wątpliwości, brakuje jednak przepisów gwarantujących jego skuteczne wykonanie- ocenia Rzecznik.
W związku z tym, mając na uwadze wagę tajemnicy adwokackiej i radcowskiej RPO oczekuje regulacji prawnych, które w praktyce wyeliminowałyby podejrzenia, iż rozmowy telefoniczne z tymi podmiotami są kontrolowane.
Jak podkreśla RPO sygnalizowane problemy będą aktualne również w kontaktach telefonicznych osób tymczasowo aresztowanych z obrońcą oraz pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym.
PS/źródło:RPO
Zobacz także: