Istotą proponowanych rozwiązań jest stworzenie spójnego systemu opieki nad dzieckiem i rodziną, jeśli ma ona trudności w wypełnianiu swoich funkcji. Chodzi o zapewnienie pomocy, która wyeliminuje groźbę zabrania dziecka rodzinie lub, w szczególnych sytuacjach, szybki powrót do rodziny po okresowym pobycie poza nią.

Duży nacisk położono na działania profilaktyczne, pomagające rodzinie w prawidłowym funkcjonowaniu i zapobiegające powstawaniu patologii.

Projekt kładzie nacisk na pracę z rodziną, która będzie prowadzona m.in. w formie poradnictwa, mediacji, terapii rodzinnej, treningu umiejętności wychowawczych i terapeutycznych dla rodziców.

Zgodnie z projektem ustawy, powstanie stanowisko asystenta rodzinnego do bezpośredniej pracy z rodziną. Będzie on kierowany wyłącznie do rodzin, w których sytuacja dziecka małoletniego wymaga wsparcia zewnętrznego. Jego czas pracy będzie elastyczny, nienormowany i dostosowany przede wszystkim do rytmu życia rodziny. W efekcie będzie on ponosił indywidualną odpowiedzialność za wyniki pracy z konkretną rodziną.

Projekt ustawy zakłada ważną rolę sąsiadów, rodzin zaprzyjaźnionych, rodzin rówieśników dzieci. Chodzi o to, aby rodzina w sytuacji kryzysowej nie została sama, a w wypełnianiu funkcji opiekuńczych, wychowawczych i społecznych mogła otrzymać wsparcie od innej rodziny z jej środowiska lokalnego, tzw. rodziny wspierającej.

Wśród instytucji sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem szczególne miejsce zajmują rodzinne formy pieczy zastępczej. W zawodowych i niezawodowych rodzinach zastępczych wychowywać się będzie nie więcej niż troje dzieci. W przypadku dzieci wymagających szczególnej troski, ich liczba w rodzinie będzie zależeć od stanu ich zdrowia i możliwości rodziców zastępczych.

Tworzone będą ponadto tzw. rodziny pomocowe, których rola sprowadzać się będzie do wsparcia rodzin zastępczych lub rodzinnych domów dziecka, w sytuacji kiedy nie mogą one sprawować opieki nad dzieckiem, np. w czasie wyjazdu wypoczynkowego, pobytu w szpitalu czy niespodziewanych trudności w rodzinie. Rozwój rodzinnych form pieczy zastępczej służyć ma ograniczeniu roli placówek opiekuńczo- wychowawczych.

W projekcie ustawy uregulowano także problematykę adopcyjną i zasady działania ośrodków adopcyjnych i preadopcyjnych.

Organizacją i finansowaniem spokrewnionych rodzin zastępczych zajmować się będzie samorząd gminy. Natomiast za pozostałe formy pieczy zastępczej odpowiadać ma powiat, choć gmina będzie tu partycypować w kosztach pobytu dziecka. Wzrost wydatków gminy z tego tytułu znajdzie pokrycie w jej zwiększonych dochodach.

Zaproponowane przepisy dotyczą także systemu wynagrodzeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej.

Nowe rozwiązania obowiązywać będą od 1 stycznia 2011 r.

PS/KPRM