RPO złożyła wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 114 114 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uprawnienie do weryfikacji przysługuje bezterminowo organowi rentowemu. W oparciu o odmienną ocenę przedłożonych dowodów, organ ten może w każdym czasie zweryfikować prawo do emerytury lub renty, albo wysokość świadczenia. Jeżeli przedłożone dowody nie dawały podstaw do ustalenia prawa do emerytury lub renty albo ich wysokości, organ przyjmuje, że decyzja została wydana w wyniku uchybień popełnionych przez organ rentowy, przybierających w tym przypadku postać błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Regulacja jest sprzeczna zasadą zaufania obywateli do prawa
Zdaniem RPO, art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS powinien zostać skonfrontowany z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a więc z zasadą wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP. Zasada zaufania obywateli do państwa i prawa opiera się na pewności prawa, a więc na zespole cech przysługujących prawu, które zapewnią jednostce bezpieczeństwo prawne.
Rzecznik podnosi, że w tym przypadku ustawodawca przerzucił na jednostkę skutki wadliwego działania organów rentowych. Zakładając, że ponowna ocena dowodów została przeprowadzana w sposób prawidłowy, przyjąć bowiem też trzeba konsekwentnie, że poprzednia ocena dokonywana przez organ rentowy obarczona była wadami.
Omawiany artykuł nie zachowuje zatem właściwej równowagi pomiędzy potrzebą ochrony praw jednostki i potrzebą ochrony uzasadnionego interesu publicznego.
W ocenie RPO art.114 ust.1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS kreuje mechanizm pozwalający w każdej chwili uchylać z urzędu, wydane w przeszłości wadliwe decyzje o prawie do zabezpieczenia społecznego. Mechanizm ten działa niezależnie od przyczyny wadliwości decyzji, niezależnie od gradacji wad zawartych w decyzji oraz niezależnie od skutków, jakie dla jednostki może oznaczać uchylenie decyzji.

RO/źródło:RPO

Zobacz także:

RPO odnośnie wykorzystywania i upubliczniania materiałów z monitoringu

RPO w sprawie powrotu sędziego do zawodu w związku z poprawą stanu zdrowia