Prawo dostępu do sądu
Artykuł 6 par. 1 Konwencji gwarantuje prawo dostępu do sądu skarżącemu, który posiada, przynajmniej sporne, roszczenia dotyczące uprawnienia lub obowiązku cywilnego. Postanowienia Trybunału znajdują zastosowanie do sporów o rzeczywistym i poważnym charakterze, dotyczących rzeczywistego istnienia prawa, jak też zakresu i sposobu, w jaki jest ono wykonywane.
Sprawa Le Compte, Van Leuven i De Meyere przeciwko Belgii, wyrok z 23 czerwca 1981 r.
Ograniczenia prawa do sądu
Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego. Może ono być przedmiotem uzasadnionych ograniczeń, przykładowo ustawowych terminów lub okresów zasiedzenia, zabezpieczeń postanowień dotyczących kosztów, regulacji dotyczących nieletnich i osób nie w pełni poczytalnych, itd. Trybunał bada, czy nałożone ograniczenie narusza istotę tego prawa oraz, w szczególności, czy ograniczenie jest stosowane w uzasadnionym celu i czy zastosowane środki są współmierne do celu, jaki ma być osiągnięty.
Związek Nauczycielstwa Polskiego przeciwko Polsce, nr 42049/98, wyrok z 21 września 2004 r.
Kontrola Trybunału
Kontrola Trybunału opiera się na zasadzie, że celem Konwencji jest gwarantowanie praw, które nie są teoretyczne lub iluzoryczne, ale są praktyczne i efektywne. Jest to szczególnie istotne w przypadku prawa dostępu do sądu w świetle jego doniosłego znaczenia, jakie prawo do rzetelnego procesu zajmuje w demokratycznym społeczeństwie.
Sprawa Prince Hans-Adam II z Liechtensteinu przeciw Niemcom nr 42527/98, wyrok z 12 lipca 2001 r.
Ochrona życia prywatnego
Głównym celem art. 8 Konwencji jest ochrona jednostki przed dowolną ingerencją władz publicznych. Artykuł 8 mówi, iż niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia prywatnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie ze względu na bezpieczeństwo państwowe i publiczne, ochronę porządku i zapobieganie przestępczości, ochronę zdrowia lub ochronę praw i wolności innych obywateli. Jakakolwiek ingerencja w prawa określone w par. 1 art. 8 musi być przewidziana przez ustawę i konieczna w społeczeństwie demokratycznym dla osiągnięcia jednego lub kilku uzasadnionych celów wymienionych w tym paragrafie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pojęcie konieczności oznacza, iż ingerencja odpowiada niecierpiącym zwłoki potrzebom społecznym i w szczególności jest proporcjonalna do jednego z uzasadnionych celów, które władze chcą osiągnąć.
Sprawa Tysiąc przeciw Polsce, nr 5410/03, wyrok z 20 marca 2007 r.
WAŻNE ADRESY
The Registrar
European Court of Human Rights
Council of Europe
F-67075 Strasbourg - Cedex
France
Helsińska Fundacja Praw Człowieka
ul. Zgoda 11, 00-018 Warszawa
tel. (+48 22) 828 10 08, 828 69 96, 556 44 40 fax (+48 22) 556 44 50;
e-mail: hfhr@hfhrpol.waw.pl
Rzecznik Praw Obywatelskich
Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa
tel. (+48 22) 551 77 00
e-mail: rzecznik@rpo.gov.pl
Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska
katarzyna.zaczkiewicz@infor.pl