Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych przekazała do Sejmu sprawozdanie z działalności RIO i wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego w 2006 roku. Wynika z niego, że niemal 97 proc. uchwał i zarządzeń było podjętych zgodnie z prawem. W wyniku kontroli wykazano jednak ponad 16,5 tys. naruszeń.
Błędy w uchwałach
Jedną z głównych działalności RIO stanowi działalność nadzorcza nad samorządami. Izby badają przede wszystkim: procedury uchwalania budżetu, jego zmian, zaciągania zobowiązań, udzielania pożyczek, przyznawania dotacji, pobierania podatków i opłat lokalnych. Ze sprawozdania izb wynika, że w uchwałach samorządów najczęściej występowały takie nieprawidłowości, jak: brak w treści uchwały budżetowej obligatoryjnych elementów wynikających z przepisów ustawy o finansach publicznych, określenie w niewłaściwej wysokości limitów zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, naruszenie zasady równowagi budżetowej, brak zachowania ustawowych wymogów przy uchwalaniu wieloletnich programów inwestycyjnych. Ponadto niektóre samorządy nie zaplanowały wydatków na obligatoryjne zadania własne oraz przeznaczały dotacje celowe niegodnie z wolą dysponenta tych środków. Biorąc pod uwagę liczbę uchwał i liczbę naruszeń prawa, można uznać, że błędy samorządów stanowiły wyjątki. Mimo że statystyki pokazują, że jakość podejmowanych decyzji nieznacznie się pogorszyła (wzrost uchwał z naruszeniem prawa o 1,3 proc. w stosunku do roku 2005), to jednak prezes KR RIO, Stanisław Srocki przyznaje, że działalność uchwałodawcza samorządów się poprawia. Potwierdza tę opinię prof. Eugeniusz Ruśkowski, kierownik Katedry Finansów Publicznych i Prawa Finansowego Uniwersytetu w Białymstoku.
- Uchwały są coraz lepiej podejmowane przez samorządy. Jest to stała tendencja. Przede wszystkim coraz mniej jest znaczących naruszeń prawa, które skutkowały uchyleniem uchwały - podkreśla ekspert.
Tysiące naruszeń
Kontrole przeprowadzone w 2006 roku przez regionalne izby obrachunkowe pokazują jednak, że poza działalnością uchwałodawczą sytuacja nie jest już tak dobra. W wyniku 1328 kontroli ujawniono bowiem ponad 16,5 tys. przypadków naruszenia prawa. Samorządy miały najwięcej problemów z księgowością i sprawozdawczością budżetową (ponad 3,4 tys. przypadków) oraz realizacją dochodów i przychodów (ponad 3,2 tys. przypadków). Ujawniono także nieprawidłowości w wydatkach i rozchodach, organizacji, przy udzielaniu zamówień publicznych oraz w gospodarowaniu mieniem komunalnym. W związku z tymi nieprawidłowościami skierowano 395 zawiadomień o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych. Profesor Eugeniusz Ruśkowski przyznaje jednak, że należy oddzielić podejmowanie uchwał przez samorządy, które są jedynie nadzorowane przez regionalne izby obrachunkowe, od kontroli, które dotyczą całości działalności samorządów.
- Niezależnie od poprawy przestrzegania prawa przez samorządy naruszeń może być bardzo dużo. Wynikają one głównie ze zmieniającego się prawa - podkreślił nasz rozmówca.
Krajowa Rada RIO przyznaje również w sprawozdaniu, że projektowane w ustawie o finansach publicznych wprowadzenie corocznego zewnętrznego audytu finansowego jest jak najbardziej zasadne. Audyt taki miałyby sprawować regionalne izby obrachunkowe.
Potrzeba zmian
W sprawozdaniu RIO określono również potrzebę zmian niektórych przepisów prawa. Powinny więc zostać uzupełnione i uporządkowane przepisy o dotacjach lub o dofinansowaniu z budżetów samorządów. Potrzeba również zmiany przepisów dotyczących upoważnienia dla zarządu do zaciągania zobowiązań na finansowanie wydatków na realizację zadań przewidzianych w Wieloletnim Planie Inwestycyjnym oraz projektów unijnych.
EFEKT PRACY RIO W 2006 ROKU
127 976 - uchwały i zarządzenia organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków komunalnych zbadano w 2006 roku.
W tym:
124 038 (czyli 96,9 proc.) - uchwał i zarządzeń uznano za podjęte zgodnie z prawem
3938 (czyli 3,1 proc.) - uchwał i zarządzeń uznano za podjęte z naruszeniem prawa
Z tego:
1293 - uchwał i zarządzeń - nieistotne naruszenie prawa
1326 - uchwał i zarządzeń - uznane za nieważne
1201 - uchwał i zarządzeń - wszczęte postępowania o uznanie ich za nieważne umorzono w związku z usunięciem nieprawidłowości
ŁUKASZ ZALEWSKI
lukasz.zalewski@infor.pl