W celu zorganizowania robót publicznych lub prac społecznie użytecznych gmina musi zawrzeć odpowiednią umowę w tej sprawie ze starostą. Wówczas może ona liczyć na środki z Funduszu Pracy, na poczet wypłat wynagrodzeń oraz opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne.

Roboty publiczne

Jedną z form aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy są roboty publiczne. Dotyczą one osób długotrwale przebywających bez pracy (powyżej 12 miesięcy w ewidencji osób bezrobotnych) lub po zakończeniu realizacji kontraktu socjalnego, po 50 roku życia, bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego, po odbyciu kary pozbawienia wolności, kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka, lub bezrobotnych samotnie wychowujących dziecko do 18 roku życia lub osoby niepełnosprawne. Organizator robót (gmina lub organizacja pozarządowa statutowo zajmująca się problematyką ochrony środowiska, kultury, oświaty, kultury fizycznej i turystyki, opieki zdrowotnej, bezrobocia oraz pomocy społecznej, a także spółki wodne i ich związki) zatrudnia do sześciu miesięcy osoby bezrobotne, które swoją pracą na rzecz społeczności lokalnej osiągają korzyści zarówno finansowe, jak i społeczne przez uniknięcie zjawiska bezrobocia długookresowego.

Pracodawca, zapewniając pracę i ponosząc w związku z tym koszty na wynagrodzenie, składki na ubezpieczenie społeczne i inne wydatki związane z organizacją pracy, otrzymuje ze środków Funduszu Pracy z powiatowego urzędu pracy refundację kosztów związanych z wynagrodzeniem w wysokości do 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Aktualnie refundacja wraz ze składkami ZUS wynosi 1881 zł.

Umowa ze starostą

Roboty publiczne odbywają się na podstawie umowy między starostą a organizatorem robót, czyli na przykład gminą (ewentualnie wskazaną przez gminę firmę, w której będą wykonywane roboty publiczne). W przypadku gdy organizatorowi robót publicznych zostanie przyznana zaliczka ze środków Funduszu Pracy na poczet wypłat wynagrodzeń oraz opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, to umowa powinna określić termin przekazania zaliczki, nie wcześniejszy jednak niż pięć dni przed terminem płatności, na który jest przyznana, umożliwiający terminową wypłatę wynagrodzeń bezrobotnym i opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne oraz sposób rozliczenia tej zaliczki.

Kwota zaliczki nie może przekroczyć należnej organizatorowi robót publicznych kwoty podlegającej refundacji za dany miesiąc wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zatrudnienia skierowanych bezrobotnych. Organizator, u którego będą wykonywane roboty publiczne, zawiera z bezrobotnymi umowę o pracę.

Gmina będzie musiała w pewnych sytuacjach zwrócić otrzymaną refundację wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty udzielonej pomocy od dnia wypłaty pierwszej kwoty udostępnionych środków, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania starosty w przypadku:

● złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia, że pracodawca nie jest w złej sytuacji ekonomicznej,

● niedotrzymania warunku dotyczącego okresu zatrudnienia pracowników.

Jeżeli umowa o organizowanie robót publicznych została rozwiązana w trakcie trwania refundacji, z uwagi na fakt, iż bezrobotny rozwiązał umowę o pracę z własnej inicjatywy, a brak jest możliwości skierowania innego odpowiedniego bezrobotnego na utworzone miejsce pracy, organizator robót publicznych lub wskazany przez niego pracodawca, z którym zawarto umowę, nie ma obowiązku zwrotu refundacji otrzymanych za okres do dnia rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego.