Minister pracy i polityki społecznej przekazuje co roku marszałkom województw i starostom pieniądze z Funduszu Pracy na aktywizację bezrobotnych. Kwoty środków, jakie mogą być wydatkowane w roku budżetowym na realizację programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej oraz innych fakultatywnych zadań w województwie, są ustalane przez ministra właściwego do spraw pracy według algorytmu.

Połowę środków na aktywizację otrzymują starostowie, 35 proc. marszałkowie województw, pozostałe 15 proc. pozostaje w gestii ministra.
Środki, jakimi dysponują marszałkowie, są przekazywane przez nich starostom, a właściwie powiatowym urzędom pracy. Może to nastąpić na wniosek starosty albo z inicjatywy marszałka. Starostowie mogą wnioskować do swojego marszałka o dodatkowe pieniądze (oprócz tych z algorytmu) na zwalczanie bezrobocia w swoim powiecie. Na przykład, jeśli w ich powiecie jest bardzo dużo bezrobotnych poniżej 30 roku życia, to mogą ubiegać się u marszałka o dodatkowe środki, żeby zmniejszyć liczbę młodych osób bez pracy.

Czasami starosta ubiega się u marszałka o pieniądze na wkład własny niezbędny do realizacji przez urząd pracy projektu finansowanego ze środków unijnych. Może być i tak, że to marszałek województwa z własnej inicjatywy przekazuje pieniądze do wszystkich powiatów, albo niektórych, po to żeby podjęły działania mające na celu zwalczanie bezrobocia. Ewentualna inicjatywa marszałka ma umocowanie w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z nią marszałek określa i koordynuje regionalną politykę rynku pracy i rozwoju zasobów ludzkich w odniesieniu do krajowej polityki rynku pracy przez przygotowanie i realizację regionalnego planu działań na rzecz zatrudnienia. W imieniu marszałka działa wojewódzki urząd pracy. Jednak ten urząd nie zajmuje się bezpośrednio aktywizacją bezrobotnych.

Decyduje starosta

Starosta podejmuje decyzję w sprawie wyboru form aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy (osoby, które mają zatrudnienie, ale myślą o jego ewentualnej zmianie), w ramach łącznej kwoty ustalonej dla powiatu na finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. Taką decyzję podejmuje po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia. W jego imieniu działają powiatowe urzędy pracy. W ubiegłym tygodniu te urzędy otrzymały od ministra pracy i polityki społecznej informacje o kwocie środków, jakie przeznaczą na aktywizację bezrobotnych.
Starosta (w jego imieniu dyrektor tego urzędu) dysponuje wieloma instrumentami aktywizacji bezrobotnych w swoim powiecie, m.in. są to staże, szkolenia, dotacje na działalność gospodarczą, refundacja dla firm za koszty, jakie poniosła na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy czy przygotowanie zawodowe dorosłych.

Staże

Starosta może skierować na staż trwający do 12 miesięcy bezrobotnych do 25 roku życia. Do sześciu miesięcy może trwać staż bezrobotnych długotrwale albo po zakończeniu realizacji kontraktu socjalnego, albo kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka, powyżej 50 roku życia, bezrobotnych bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego, samotnie wychowujący co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia, bezrobotnych, którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia, bezrobotnych niepełnosprawnych.
Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z organizatorem (firma albo instytucja, na przykład urząd skarbowy), według programu określonego w umowie. Nadzór nad odbywaniem stażu przez bezrobotnego sprawuje starosta.