● Czy prawo dozwolonego użytku ma zastosowanie także do działalności gospodarczej? Jakie są w tym przypadku warunki korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku?

– Wiele przepisów o dozwolonym użytku pozwala na korzystanie z utworów w działalności gospodarczej, np. prawo przedruku, cytatu, różne wyjątki dla instytucji oświatowych. To przepisy, które ograniczają monopol autorski w trosce o swobodę obiegu informacji i dostępu do wiedzy. Każdy z tych przepisów zawiera inne przesłanki uprawniające do korzystania z utworu. Trzeba jednak pamiętać, że dozwolony użytek nie zawsze łączy się z możliwością nieodpłatnego korzystania. Bywa, że przepis – choć nie wymaga uzyskania zgody uprawnionego – to zastrzega na jego rzecz wynagrodzenie. Przykład: gdy zamieszczamy drobne utwory w antologiach lub podręcznikach tworzonych w celach edukacyjnych lub naukowych. Jednocześnie jednak dozwolone jest nieodpłatne cytowanie. Wydawcy podręczników i antologii mają często problem w ustaleniu, czy dokonują nieodpłatnego cytowania, czy muszą już zapłacić twórcy wynagrodzenie. Podobne problemy dotyczą wielu przepisów o dozwolonym użytku i dlatego wielu przedsiębiorców woli uzyskać wyraźne zezwolenie twórców, zamiast ryzykować naruszenie ich praw.

● Czy firmy wykorzystujące informacje w swojej działalności, np. wydawca gazety codziennej, muszą mieć wzgląd na ich ochronę prawnoautorską. Czy informacja to coś innego niż utwór?

– Te dwa pojęcia nie są tożsame. Utwór to chroniona prawem autorskim forma wyrażenia informacji, np. odkryć, idei, procedur, metod i zasad działania czy koncepcji matematycznych. Informacje nie są chronione prawem autorskim, więc mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej bez ryzyka naruszenia tego prawa. Mamy tu jednak do czynienia z podobnym problemem ustalenia granicy jak w przypadku dozwolonego użytku. Zwłaszcza przy utworach o celach użytkowych (naukowych, prasowych), gdy informacja często nie może być łatwo oddzielona od formy, w jakiej została wyrażona. Ustawodawca dostrzegł ten problem, wprowadzając na przykład wyraźne wyłączenie spod prawnoautorskiej ochrony prostych informacji prasowych. Wówczas możemy wykorzystywać bez ograniczeń zarówno ich treść, jak i formę. Jeżeli jednak mamy wątpliwości, co taką informację stanowi, to bezpieczniej będzie uzyskać zgodę uprawnionego albo ograniczyć się do korzystania, przestrzegając wyjątków określonych w przepisach o dozwolonym użytku, np. prawa cytatu.