PROCEDURY

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nakłada obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na osoby fizyczne, które na terenie Polski są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą oraz osobami z nimi współpracującymi. Przedsiębiorcy opłacają również obowiązkowo ubezpieczenie wypadkowe. Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dla nich dobrowolne i objęcie nim następuje na wniosek osoby zainteresowanej.

Uregulowanie w polskim systemie prawnym instytucji zawieszenia działalności gospodarczej związane było przede wszystkim z postulatem niepłacenia składek na ubezpieczenie społeczne w okresie zawieszenia. Wprowadzone przepisy postulat ten realizują. Zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadą jest, że ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą jest dobrowolne. Przedsiębiorca w okresie zawieszenia nie opłaca ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.

Jak zawiesić składki

Procedura zawieszania opłacania składek została zróżnicowana w zależności od formy prawnej prowadzenia działalności. Zawieszenie obowiązków składkowych przez przedsiębiorców – osoby fizyczne, którzy działalność prowadzą indywidualnie lub w ramach spółki cywilnej, zasadniczo nie wymaga załatwiania odrębnych formalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ta sama reguła dotyczy zresztą zawieszenia działalności dla celów podatkowych (czytaj część 4 zeszytu 8 str. 15).

W przypadku firm jednoosobowych podstawę zawieszenia obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych stanowi sam wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej składany przez przedsiębiorcę w organie ewidencyjnym na druku EDG-1. Indywidualny przedsiębiorca żadnych innych formalności dokonywać nie musi. To na organie ewidencyjnym spoczywa obowiązek przekazania do ZUS kopii wpisu o zawieszeniu firmy. Na tej podstawie ZUS sporządza odpowiednie dokumenty ubezpieczeniowe, tj.:

● wyrejestrowanie płatnika składek (formularz ZUS ZWPA),

● wyrejestrowanie z ubezpieczeń osoby prowadzącej działalność gospodarczą (formularz ZUS ZWUA) oraz członków rodziny osoby ubezpieczonej – osoby prowadzącej działalność (formularz ZUS ZCNA),

● wyrejestrowanie z ubezpieczeń osób współpracujących (formularz ZUS ZWUA) i członków rodziny osób współpracujących (formularz ZUS ZCNA).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokona wyrejestrowania płatnika składek w sytuacji, gdy płatnik nadal zatrudnia osoby w zakresie dopuszczalnym przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, za które ma obowiązek składania dokumentów ubezpieczeniowych np. zleceniobiorców.

W związku z zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej ZUS powiadomi płatnika składek (ewentualnie osoby współpracujące) odrębnym pismem o wszystkich sporządzonych na tę okoliczność dokumentach ubezpieczeniowych.

Możliwość zawieszenia działalności została uzależniona od tego, czy przedsiębiorca spełnia warunek niezatrudniania pracowników. Jeżeli zatem do ZUS wpłynie z organu ewidencyjnego informacja o zawieszeniu wykonywania działalności przez przedsiębiorcę, a ZUS stwierdzi, że płatnik ten nie wyrejestrował z ubezpieczeń społecznych osób będących pracownikami w rozumieniu kodeksu pracy, to w takiej sytuacji ZUS powiadomi organ ewidencyjny oraz płatnika składek o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy zawieszenie działalności faktycznie nastąpiło.

UWAGA ZGŁOSZENIE W KRS

W przypadku zgłoszenia, zawieszenia działalności w sądzie rejestrowym spółka handlowa dodatkowo wypełnia dokument wyrejestrowujący spółkę jako płatnika składek – ZUS ZWPA

Nieco inaczej wygląda zawieszanie obowiązków z zakresu ubezpieczeń społecznych w przypadku podmiotów gospodarczych podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku zgłoszenia zawieszenia działalności w sądzie rejestrowym spółka dodatkowo wypełnia dokument wyrejestrowujący spółkę jako płatnika składek – ZUS ZWPA. Dokument ten jest przekazywany bezpośrednio przez sądy rejestrowe do odpowiedniej jednostki ZUS, zgodnie z adresem siedziby spółki.

Natomiast wspólnicy spółek: jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością składają do ZUS odpowiednio wyrejestrowanie siebie jako płatnika składek na własne ubezpieczenia na formularzu ZUS ZWPA z własnymi odrębnymi danymi identyfikacyjnymi NIP i PESEL. Mogą tego dokonać również za pośrednictwem sądu rejestrowego.