SENTENCJA
Ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot stanowi swoistą, nie zapisaną wprost w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami negatywną przesłankę jej zwrotu.
Przepis art. 33 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy możliwości żądania przez właściwy organ rozwiązania użytkowania wieczystego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny ze sposobem korzystania ustalonym w umowie bądź w decyzji administracyjnej. Dyspozycja tego przepisu nie obejmuje rozwiązania użytkowania wieczystego powstałego z mocy prawa
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lipca 2006 r.
sygn. akt I SA/Wa 867/06
STAN FAKTYCZNY
Naczelnik Dzielnicy Warszawa-Wola decyzją orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości stanowiącej własność Michała K., z przeznaczeniem pod budowę bazy transportowo-magazynowej dla Politechniki Warszawskiej oraz pod budowę ulic, bocznic, a także jako rezerwa pod inwestycję związaną z budową dzielnicy przemysłowo-składowej. Michał K. zwrócił się do burmistrza Dzielnicy Warszawa-Mokotów o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że cały teren wywłaszczony na rzecz Politechniki Warszawskiej nie został zabudowany, lecz nadal stanowi tereny rolne niewykorzystywane na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Do wniosku Michała K. przychylił się kierownik urzędu rejonowego w Warszawie i decyzją orzekł o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe nieruchomości stały się zbędne na cel wywłaszczenia, ponieważ inwestycja na tych gruntach nie została zrealizowana.
Politechnika Warszawska nie zgodziła się jednak z tą decyzją i wniosła do wojewody warszawskiego odwołanie. W uzasadnieniu wskazała ona, że 27 września 1990 r. na mocy art. 182 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 65, poz. 385 ze zm.) stała się z mocy prawa użytkownikiem wieczystym przedmiotowych nieruchomości. W związku z powyższym nie jest możliwy ich zwrot na rzecz byłego właściciela, ponieważ nieruchomości te nie znajdują się we władaniu organu właściwego do orzekania w sprawie o zwrot nieruchomości. Wojewoda uwzględnił to stanowisko i uchylił w całości zaskarżoną decyzję wskazując, że brak było podstaw do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, ponieważ Skarb Państwa nie włada tą nieruchomością, jako że pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym uczelni. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
UZASADNIENIE
Zdaniem Sądu zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał jednak, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jednak, gdy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. WSA wskazał, że co prawda istnieje przepis art. 33 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który daje możliwość żądania przez właściwy organ rozwiązania użytkowania wieczystego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny ze sposobem korzystania ustalonym w umowie bądź w decyzji administracyjnej, jednak zdaniem Sądu przepis ten nie obejmuje rozwiązania użytkowania wieczystego powstałego z mocy prawa w trybie art. 182 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 65, poz. 385 ze zm.). Użytkowanie wieczyste powstałe na mocy tego przepisu nie wymaga bowiem potwierdzenia poprzez zawarcie umowy lub wydanie decyzji administracyjnej.
OPINIA
TOMASZ KUREK
adwokat i radca prawny, partner kierujący departamentem nieruchomości i budownictwa
Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że z uwagi na okoliczność, iż użytkowanie wieczyste powstaje w analizowanym przypadku, to jest na rzecz uczelni lub jednostki badawczo-rozwojowej z mocy samego prawa, a zwłaszcza dlatego, że nie jest wydawana decyzja administracyjna ani też zawierana umowa. Wobec tego brak jest ustalonego między stronami bądź ustalonego jednostronnie przez organ administracji sposobu korzystania z nieruchomości, który mógłby podlegać kontroli sądu. Nie można bowiem określić, że został określony sposób korzystania z nieruchomości przez użytkownika wieczystego i że nie dotrzymał on tych warunków, co uzasadniałoby uprawnienie właściciela do żądania rozwiązania stosunku użytkowania wieczystego. Skutkiem takiej regulacji ustawowej jest wyraźnie mocniejsza pozycja uczelni wyższych jako użytkowników wieczystych na skutek uwłaszczenia, wobec innych podmiotów uwłaszczających się na nieruchomościach państwowych.
Arkadiusz Jaraszek, Adam Makosz