Rozmawiamy z MACIEJEM BOBROWICZEM, wiceprezesem Krajowej Rady Radców Prawnych
■ W projekcie nowego kodeksu etyki znalazły się zapisy dotyczące mediacji. Co konkretnie chcecie państwo zaproponować?
- W zasadach etyki znajdzie się zapis, który będzie zobowiązywał radcę prawnego do poinformowania swojego klienta, że w pewnych sytuacjach istnieją, oprócz postępowania sądowego, inne sposoby rozwiązywania sporów. Oczywiście będzie musiał to zrobić wtedy, gdy będzie to uzasadnione słusznym interesem klienta. Radcy prawni powinni bowiem działać zawsze w interesie klienta, a często w tym interesie nie leży wszczynanie sporu przed sądem. Chcemy zmienić spojrzenie na model rozwiązywania sporów w Polsce.
■ Proszę przypomnieć, gdzie zasadniczo leży różnica pomiędzy mediacją a sporem sądowym?
- Spór sądowy wygra ten, kto przedstawi lepsze dowody. W procesie sądowym zawsze jest tak, że jedna strona wygra, a druga przegra. Natomiast podczas mediacji siadają naprzeciwko siebie dwie strony, które z pomocą mediatora zastanawiają się, jak rozwiązać problem. Występuje tutaj inna percepcja stron, ponieważ mediacja nie jest nastawiona na zwycięstwo i pokonanie kogoś, ale jest ukierunkowana na pokonanie problemu. Mediator pomaga stronom. Sędzia natomiast jest związany sztywnymi regułami, które nakazują mu orzekać w świetle dowodów i przepisów prawa. Mediator prowadzi postępowanie nieformalne, reguł prowadzenia mediacji jest bowiem bardzo niewiele. Proces mediacji tak naprawdę strony kształtują dowolnie. Mediacja może ponadto odbywać się niekoniecznie w pomieszczeniach sądowych.
Może przecież odbywać w gabinetach prawników, gabinetach dyrektorów, a nawet w kawiarni. Ja sam kiedyś prowadziłem mediację w parku.
■ Czy nie należałoby więc bardziej rozpropagować tego sposobu rozwiązywania sporów?
- Mediacja zaczyna dopiero funkcjonować w świadomości ludzi. W innych krajach z powodzeniem znalazła swoje miejsce przy rozwiązywaniu konfliktów. Mamy rozwiązania prawne, jednak to, co do tej pory nie nastąpiło, to szkolenia sędziów.
W Polsce sędziowie wciąż nie są niestety w zasadzie szkoleni w zakresie mediacji i polubownego rozstrzygania sporów.
Sędzia pozbawiony wiedzy, czy pozbawiony możliwości poznania mediacji przy pomocy obserwacji demonstracji nie wie na czym mediacja polega. Jak zatem sędziowie mają się do niej przekonać, jeśli ich wiedza na temat mediacji - mówiąc w skrócie - ogranicza się do świadomości istnienia takiego zjawiska.
Problemem jest tutaj fakt, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie wspiera tego systemu poprzez szkolenia sędziów w tym zakresie.
Bez autorytetu państwa mediacja ma małe szanse na zaistnienie w naszej kulturze prawnej. Proces będzie bardziej długotrwały, ale się nie zatrzyma.
Rozmawiała Małgorzata Kryszkiewicz
■ MACIEJ BOBROWICZ
absolwent Amerykańskiej Akademii Negocjacji, członek Komisji Społecznej Rady ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministerstwie Sprawiedliwości
ikona lupy />
Maciej Bobrowicz, wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych / DGP