W razie ogłoszenia upadłości, powodującej likwidację majątku niewypłacalnego przedsiębiorcy albo osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wnioskującej o upadłość konsumencką, sąd powołuje syndyka. Ogłaszając zaś upadłość z możliwością zawarcia układu, zamiast syndyka ustanawia zarządcę lub nadzorcę sądowego.

Osoba fizyczna albo spółka

Syndykiem może być osoba fizyczna albo spółka handlowa, w której wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za jej zobowiązania całym swoim majątkiem, pod warunkiem posiadania odpowiedniej licencji.

Syndyka sąd powołuje z imienia i nazwiska albo wskazując nazwę spółki. Nie może nim zostać wierzyciel albo dłużnik upadłego, jego małżonek, dziecko, wnuk, matka, ojciec, powinowaty dłużnika albo jego wierzyciela oraz osoba pozostająca z nimi w stosunku przysposobienia bądź w faktycznym związku i wspólnie z nim mieszkająca i gospodarująca. Nie może to być także pracownik albo były pracownik upadłego bądź osoba zatrudniona na podstawie innego stosunku prawnego.

Syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza przed zniszczeniem. Gdyby upadły był właścicielem nieruchomości, to ujawnia ogłoszenie upadłości w księdze wieczystej lub w innych rejestrach. Gdyby dłużnik nie chciał dobrowolnie wydać majątku, to syndyka w jego posiadanie wprowadzi komornik. Natomiast zarządzanie majątkiem polega m.in. na zminimalizowaniu kosztów utrzymania i przygotowaniu do sprzedaży.

Prawa i obowiązki

Aby zabezpieczyć majątek, syndyk może zawrzeć umowę z przedsiębiorstwem, które zajmuje się profesjonalną ochroną, albo sprzedać zagrożone zniszczeniem składniki.

O upadłości syndyk zawiadamia wierzycieli upadłego, komornika oraz placówki pocztowe, aby doręczyły mu korespondencję upadłego, a także banki i instytucje, z którymi upadły zawarł umowę o udostępnienie skrytki sejfowej albo złożył pieniądze i inne przedmioty.

Sporządza też spis inwentarza i szacuje masę upadłości. Robi też plan likwidacyjny, w którym proponuje sposoby sprzedaży majątku, preliminarz wydatków i plan sprzedaży. Sporządza też listę wierzytelności, a potem prowadzi likwidację majątku. Dokonuje podziału sum uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo oraz podział funduszów masy. W sprawach dotyczących masy upadłości zawsze wykonuje czynności na rachunek upadłego.

Prawo do wynagrodzenia

Za czynności związane z likwidacją masy upadłości syndyk otrzymuje wynagrodzenie. Najpierw jest to wynagrodzenie wstępne, potem sędzia komisarz przyznaje mu zaliczki na poczet tego wynagrodzenia w wysokości do 75 proc. wstępnego wynagrodzenia. Po złożeniu sprawozdania ostatecznego dostaje wynagrodzenie ostateczne. Syndyk ma też prawo do zwrotu wydatków.