• Dlaczego UOKiK do tej pory rzadko nakładał kary na przedsiębiorców naruszających zbiorowe interesy konsumentów?

- Sankcje finansowe za takie działania rzeczywiście nie były nakładane zbyt często. Wynika to przede wszystkim z tego, że dopiero od niedawna prezes UOKiK może karać przedsiębiorców finansowo za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów. Możliwość taka istnieje bowiem od kwietnia 2007 roku, a wiele kończących się obecnie postępowań dotyczy praktyk, które były stosowane wcześniej. W związku z tym, że nie karzemy przedsiębiorców za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, których dopuścili się, zanim jeszcze weszły w życie nowe przepisy - decyzji z sankcjami finansowymi nie było wiele.

• Tak więc od przyszłego roku możemy spodziewać się, że przedsiębiorcy częściej będą karani finansowo za naruszenia praw konsumentów?

- Tak. W stosunku do tych przedsiębiorców, przeciwko którym toczą się postępowania, będziemy ten nowy instrument wykorzystywać. Tak więc kary finansowe za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów będą nakładane częściej.

• Czy z tego właśnie powodu UOKiK przygotował wytyczne w sprawie nakładania kar finansowych za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów?

- Między innymi. Nie zależy nam na tym, żeby zaskakiwać przedsiębiorców karami. Chcemy, żeby mieli świadomość, że Urząd może nakładać kary finansowe i zamierza to robić. Chcemy również pokazać, w jaki sposób, w ramach limitów ustawowych, będziemy obliczać wysokość sankcji.

• Od czego będzie zależeć wysokość kary?

- Dokonaliśmy podziału wagi naruszenia w zależności od tego, na jakim etapie zawierania umowy występuje. Naruszenia mogą pojawić się na etapie przedkontraktowym, kiedy umowa pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą nie została jeszcze zawarta. Przykładem może być nieuczciwa reklama. Kolejnym etapem jest moment zawierania umowy, gdzie naruszenie może polegać np. na dostarczaniu konsumentowi błędnych informacji o jej istotnych warunkach. Mogą także wystąpić na etapie wykonywania umowy. Co do zasady, według proponowanych wytycznych najsurowsze kary mamy zamiar nakładać za naruszenia, które pojawią się na tym etapie. Wówczas konsument znajduje się w sytuacji przymusowej, ponieważ kiedy mamy już zawarty kontrakt, prawa konsumenta są znacznie ograniczone.

• A czy wyznaczona w ten sposób kara może ulec obniżeniu lub podwyższeniu?

- Tak. Przy ustalaniu wysokości kary bierzemy pod uwagę okoliczności łagodzące i obciążające. Okoliczności łagodzące powodują, że kwota wyjściowa kary, czyli związana z zakwalifikowaniem do etapu zawierania umowy, może być obniżona. I analogicznie - w przypadku wystąpienia okoliczności obciążających - kara zostanie podwyższona.

• Jak więc okoliczności wpłyną na złagodzenie kary?

- Kara może zostać obniżona, np. gdy przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki jeszcze przed wszczęciem przeciwko niemu postępowania przez prezesa Urzędu. Mogą też liczyć na to przedsiębiorcy, którzy aktywnie współdziałali w postępowaniu, co przyczyniło się do szybkiego wyjaśnienia sprawy. Łagodniej traktowane będą podmioty, które dobrowolnie zrekompensują poszkodowanym konsumentom straty poniesione na skutek nieuczciwej praktyki przedsiębiorcy.