TEZA: Pojęcie nadawanie utworu w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworu, użyte w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631), nie obejmowało reemisji utworu przez operatorów sieci kablowych.

STAN FAKTYCZNY: Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie zagadnienia: czy wskazane w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 - dalej u.p.a.) określenie nadawanie utworu w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworu obejmuje również reemisję utworu przez operatorów sieci kablowych. W uzasadnieniu RPO podał rozbieżności w orzecznictwie sądowym wykładni ww. przepisów.

UZASADNIENIE: Sąd Najwyższy podkreślił, że chociaż prawo autorskie przysługuje twórcy, to jednak autorskie prawo majątkowe, czyli wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu, jest zbywalne. Przeniesienie autorskich praw majątkowych może nastąpić na podstawie umowy o stworzenie lub o wykorzystanie utworu w dziele audiowizualnym, zawartej pomiędzy współtwórcą a producentem, z którą związane jest ustawowe domniemanie, że producent na jej podstawie nabył wyłączne prawa majątkowe do eksploatacji utworu w ramach utworu audiowizualnego jako całości. Umowa ta stanowi dla producenta, jako nabywcy autorskich praw majątkowych, źródło wyłącznego prawa do korzystania i rozporządzania utworami w ramach utworu audiowizualnego oraz uzyskiwania wynagrodzenia z tego tytułu. Prawa te nie przysługują współtwórcom, gdyż przenieśli je na producenta, otrzymując za to wynagrodzenie wynikające ze stworzenia (wykorzystania) utworu. W stosunku zewnętrznym, a więc wobec użytkowników utworu, całość praw majątkowych przysługuje i będzie realizowana przez producenta, jako jedynego uprawnionego do udzielania licencji na korzystanie z utworów stworzonych lub wykorzystanych w dziele audiowizualnym, na wszystkich polach eksploatacji oraz uzyskiwania z tego tytułu opłat (wynagrodzenia). Z zasady prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu jest związane z wyłącznym prawem autora korzystania z utworu i rozporządzania nim, a więc przysługuje w powiązaniu ze sferą zakazową (prawem bezwzględnym). Szczególny stan rzeczy występuje wtedy, gdy prawo do wynagrodzenia odrywa się od sfery zakazowej i przysługuje twórcy, pomimo przeniesienia przez niego jego praw autorskich na nabywcę. Tak właśnie, wynagrodzenie przewidziane w art. 70 ust. 2 u.p.a. należy się wymienionym w nim osobom w oderwaniu od wyłącznego prawa do korzystania z utworu i rozporządzania nim. Jest to wynagrodzenie dodatkowe, niezależne od praw autorskich przysługujących producentowi (istniejące obok praw majątkowych producenta), a jego podstawą nie są zasady ogólne, lecz konkretny przepis ustawy - art. 70 ust. 2 u.p.a. Wynagrodzenie przyznane w tym przepisie jest niemal jednolicie uznawane za wynagrodzenie dodatkowe (drugie), zarówno w piśmiennictwie, jak i w judykaturze.