Obowiązek zachowania tajemnicy przez bank, jego pracowników oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe, nie jest bezwzględny. Bank musi udzielić informacji stanowiących tajemnicę bankową m.in. na żądanie sądu lub prokuratora. Obowiązek ten jest jednak ograniczony podmiotowo i przedmiotowo. Po pierwsze musi się on wiązać z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Po drugie postępowanie to powinno dotyczyć osoby fizycznej (osoby prawnej bądź jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), będącej stroną umowy zawartej z bankiem w zakresie informacji jej dotyczących.

Bank musi również udzielić informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie sądu lub prokuratora w związku z wykonaniem wniosku o udzielenie pomocy prawnej, pochodzącego z państwa obcego, które na mocy ratyfikowanej umowy międzynarodowej wiążącej Rzeczpospolitą Polską ma prawo występować o udzielenie informacji objętych tajemnicą bankową.

Zawiadomienie policji

Dodatkowo w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia, że działalność banku jest wykorzystywana w celu ukrycia działań przestępczych lub dla celów mających związek z przestępstwem skarbowym lub innym przestępstwem niż przestępstwo, o którym mowa w art. 165a kodeksu karnego (gromadzenie środków finansowych przeznaczonych na sfinansowania terroryzmu) lub art. 299 kodeksu karnego (pranie brudnych pieniędzy) obowiązkiem banku jest zawiadomienie o tym prokuratora, policji albo innego organu uprawnionego do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że w związku z takim postępowaniem prokurator ma dostęp do informacji, które mogą być objęte tajemnicą bankową.

Zwolnienie z tajemnicy

Jeżeli żądane przez prokuratora informacje objęte tajemnica bankową nie będą dotyczyły opisanych powyżej przypadków do ich uzyskania będzie potrzebował on zgody sądu. Odpowiednie postanowienie w tym zakresie wydaje właściwy miejscowo sąd okręgowy na wniosek prokuratora prowadzącego postępowanie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Sam wniosek powinien zawierać nie tylko opis przestępstwa wraz z kwalifikacją prawną, którego dotyczy postępowanie przygotowawcze, ale również okoliczności uzasadniające potrzebę udostępnienia informacji. W konsekwencji dla oceny wniosku prokuratora będzie ważny nie tylko przedmiot postępowania oraz charakter i rodzaj informacji, której ujawnienia żąda prokurator, ale także pozostająca z tym w ścisłym związku kwestia możliwości dokonania niezbędnych ustaleń za pomocą innych dowodów. Brak takich dowodów może rozstrzygać o konieczności uwzględnienia wniosku prokuratora (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 31 maja 2006 r., sygn. akt II AKz 280/2006, LexPolonica nr 416272).

Po rozpatrzeniu wniosku sąd w drodze postanowienia może wyrazić zgodę na udostępnienie informacji, określając ich rodzaj i zakres, osobę lub jednostkę organizacyjną, których dotyczą, oraz podmiot zobowiązany do ich udostępnienia. Gdy nie znajdzie podstaw do uwzględnienia wniosku, odmawia on zgody na udostępnienie informacji. W takiej sytuacji prokuratorowi przysługuje zażalenie.

Przesłuchanie w sądzie

Inaczej wygląda kwestia zwalniania z tajemnicy bankowej w trakcie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 180 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz.555 z późn. zm.) osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator zwolnią te osoby od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Taką szczególną ustawą jest właśnie Prawo bankowe, które zasadniczo uprawnia do zwalniania z tajemnicy bankowej tylko sąd.

Ważne

Bank nie może pobierać opłat za przygotowanie, sporządzenie i przekazanie informacji stanowiących tajemnicę bankową na wniosek sądu lub prokuratora w związku z postępowaniem karnym

Podstawa prawna

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.).