Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymienia kilka kategorii podmiotów, które mogą się ubiegać o przekształcenie. Są wśród nich osoby fizyczne (lub ich następcy prawni), którzy w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 13 października 2005 r.) byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę, a także rolnych.

Zasady przyznania bonifikaty

Osoba składająca wniosek może także skorzystać z bonifikaty przy wykupie nieruchomości. Wymogi dotyczące bonifikat zawarte są w ustawie albo w uchwale rady gminy. Ustalając podstawę prawną wniosku o udzielenie bonifikaty, trzeba przeanalizować oba akty, a w razie zbiegu praw do bonifikat stosuje się jedną, korzystniejszą dla użytkownika wieczystego. Ustawa przewiduje trzy rodzaje bonifikat:

● 90 proc., jeśli dochód miesięczny na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie przekracza przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatnie półrocze roku poprzedzającego rok, w którym wystąpiono z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,

● 50 proc., jeśli wnioskujący o udzielenie upustu uzyskał prawo użytkowania wieczystego przed dniem 5 grudnia 1990 r.,

● 50 proc., jeśli nieruchomość lub jej część wpisana jest do rejestru zabytków, niezależnie od tego, kiedy wnioskodawca uzyskał prawo użytkowania wieczystego.

Każda jednostka samorządu terytorialnego ma również prawo do innego ustalenia zasad przyznawania bonifikat obowiązujących przy przekształceniu. Przykładowo, w Warszawie obowiązująca uchwała przewiduje jeden rodzaj bonifikaty. Wynosi ona 60 proc., lecz dodatkowo może być powiększona o 1 proc. za każdy rok trwania użytkowania wieczystego, licząc do dnia wydania decyzji o przekształceniu. W sumie nie może jednak przekroczyć 95 proc. Bonifikatę stosuje się na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości wtedy, gdy nie korzysta on z rozwiązań przewidzianych w ustawie. Uchwała wymienia jeszcze inne warunki, które muszą być spełnione, by prezydent miasta mógł udzielić bonifikaty. Przede wszystkim nieruchomość musi być zabudowana i wykorzystywana wyłącznie w celach mieszkaniowych. Dodatkowo użytkownik nie może zalegać ze zobowiązaniami pieniężnymi z tytułu użytkowania wieczystego oraz ponieść koszty związane z przekształceniem, w tym koszty wyceny rzeczoznawcy majątkowego.

Przekształcenie a działalność gospodarcza

W praktyce pewne problemy mogą powstać, gdy osoba, która ubiega się o przekształcenie, prowadzi działalność gospodarczą, a budynek będący przedmiotem przekształcenia jest jednocześnie siedzibą firmy. Ustawa wskazuje, że wprawdzie o przekształcenie mogą ubiegać użytkownicy wieczyści nieruchomości zbudowanych w celach mieszkaniowych, nie wynika jednak z niej, że cel mieszkaniowy musi być wyłączny. Oznacza to, że nie ma podstaw prawnych do odmowy przekształcenia, jeśli zabudowana nieruchomość jest wykorzystywana zarówno w celach mieszkaniowych, jak celach działalności gospodarczej.

Inaczej sprawa wygląda jednak, gdy chodzi o przyznanie bonifikaty. Zarówno ustawa, jak i uchwała obowiązująca w Warszawie uzależniają przyznanie upustu przy przekształceniu od celu, w jakim wykorzystywana jest nieruchomość. Z tego przywileju mogą skorzystać wyłącznie nieruchomości wykorzystywane w celach mieszkaniowych. Dodatkowo same warunki uprawniające do skorzystania z bonifikaty muszą zostać spełnione na dzień wydania decyzji o przekształceniu.