Od 27 listopada 2010 r. zaczęła obowiązywać nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zmiany mają usprawnić procedury związane z ograniczaniem praw do nieruchomości lub ich wywłaszczaniem w celu realizowania celów publicznych.

W nowelizacji uregulowano m.in. sytuację, w której cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W takim przypadku starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Wyznaczenie terminu

Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie tego dwumiesięcznego terminu odszkodowanie ustala się z zastosowaniem ustawowych przepisów, m.in. biorąc pod uwagę wartości nieruchomości.

Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji może zobowiązać właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania określonych czynności. Chodzi o czynności związane z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Decyzję w tej sprawie wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania wspomnianych czynności.

Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż sześć miesięcy.

Przysługuje odszkodowanie

Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wymienionych czynności przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości określony w decyzji, starosta rozpocznie postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Zgodnie z nowelizacją obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Projekt nowelizacji ustawy wnieśli posłowie. W uzasadnieniu podkreślono m.in., że zmiany dotyczące udostępniania nieruchomości mają na celu umożliwienie wykonywania przez przedsiębiorstwa (energetyczne, gazowe, wodno-kanlizacyjne itd.) prac związanych z konserwacją i utrzymaniem w należytym stanie sieci i urządzeń przesyłowych.

Przepis ten umożliwia uzyskanie, w drodze decyzji starosty prawa wstępu na nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem urządzeń, w sytuacji gdy nie zgadza się na to władający nieruchomością (tj. właściciel, użytkownik wieczysty albo posiadacz nieruchomości).

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że zdarza się wiele przypadków, gdy do wybudowanych urządzeń i przewodów przedsiębiorstwo, które jest ich właścicielem, nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, na których te urządzenia są zlokalizowane. Brak ustanowionej służebności przesyłu uniemożliwia przedsiębiorstwom wykonywanie czynności polegających na utrzymaniu takich urządzeń i przewodów.