Planowanie przestrzenne to całokształt działań zmierzających do zapewnienia prawidłowego rozwoju poszczególnych obszarów kraju. Kształtowanie polityki przestrzennej obciąża przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego, jak np. gminy i województwa oraz organy administracji rządowej. Polityka ta realizowana jest głównie przez uchwalanie studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz planów zagospodarowania przestrzennego. Ostatnia nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ułatwia gminom uchwalanie tych dokumentów. Skrócone zostały bowiem procedury planistyczne.

Studium uwarunkowań

Dokumentem poprzedzającym wykonanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Określa ono, w sposób ogólny, planowany sposób zagospodarowania całego terenu gminy. Studium zawiera m.in. informację o położeniu obszarów przeznaczonych pod zabudowę, o przebiegu głównych szlaków komunikacyjnych czy terenów chronionych.

Studium przyjmowane jest uchwałą rady gminy. W tej samej formie podejmowana jest decyzja o przystąpieniu do sporządzania studium. Studium sporządza się dla obszaru w granicach administracyjnych gminy. Jego sporządzenie należy do obowiązków wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.

Studium nie posiada rangi przepisu prawa miejscowego, ale jest zobowiązaniem władzy lokalnej do działań zgodnie z wyznaczonymi kierunkami. Stanowi ono podstawę do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Każdy plan musi być zgodny z ustaleniami studium, pod rygorem nieważności.

Projekt planu

Podstawę planowania przestrzennego w każdej gminie stanowi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, a przede wszystkim uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że stosowanie się do jego postanowień jest obowiązkiem nie tylko organów administracji samorządowej i państwowej, ale także obywateli.

Przed przystąpieniem do uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego każda gmina powinna przygotować projekt tego planu. Zawiera on część tekstową i graficzną.

Projekt tekstu planu miejscowego powinien zawierać określenie podstawy prawnej podjęcia uchwały oraz granic obszaru objętego uchwałą rady gminy o przyjęciu planu miejscowego. Dodatkowo powinien wskazywać integralne części uchwały oraz treść ustaleń planu miejscowego.

Projekt rysunku planu miejscowego sporządza się natomiast na kopii urzędowej mapy w skali 1:1000. Powinien on zawierać przede wszystkim wyrys ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Powinno się w nim także znaleźć określenie skali projektu rysunku w formie liczbowej i liniowej, granice obszaru objętego planem, granice administracyjne, granice terenów zamkniętych oraz stref ochronnych, granice i oznaczenia innych obiektów i terenów chronionych, jak np. tereny górnicze, linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania oraz ich oznaczenia, linie zabudowy oraz oznaczenia elementów zagospodarowania przestrzennego terenu, a także oznaczenia elementów informacyjnych, niebędących ustaleniami projektu planu miejscowego. Na projekcie stosuje się nazewnictwo i oznaczenia umożliwiające jednoznaczne powiązanie projektu rysunku planu z projektem tekstu planu.