Od 1 sierpnia 2010 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy kodeksu karnego i procedury karnej, które pozwalają na bardziej skuteczną walkę ze zjawiskiem przemocy w rodzinie i osobami znęcającymi się fizycznie i psychicznie nad bliskimi.

Izolacja sprawców

Znowelizowane przepisy kodeksu karnego mają przede wszystkim na celu możliwość skuteczniejszej izolacji sprawcy przemocy od jego ofiar. W katalogu środków karnych, które może nałożyć na oskarżonego w wyroku skazującym sąd, obok dotychczasowego obowiązku powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach czy zakazu kontaktowania się z określonymi osobami, pojawiły się także środki w postaci zakazu zbliżania się do określonych osób oraz nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Zakaz zbliżania się musi być orzeczony w latach. W przypadku zakazu zbliżania się środek może być stosowany w okresie od roku do 15 lat, z kolei obowiązek opuszczenia mieszkania – od roku do 10 lat. Co ważne, dodatkowe sankcje obowiązują od uprawomocnienia się orzeczenia, jednakże okres, na który środek orzeczono nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa.

Zgodnie z art. 41a par. 1, sąd może orzec obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób, zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu lub nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej; obowiązek lub zakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu.

Znowelizowany kodeks karny przewiduje, że w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej, sąd jedynie może według swego uznania, orzec jeden ze środków karnych, w tym nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Podobnie będzie w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Taka dolegliwość może być połączona z obowiązkiem zgłaszania się do policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu (np. dwa razy w tygodniu).

Istotnym rozwiązaniem jest to, że sąd, orzekając zakaz zbliżania się do określonych osób, wskazuje odległość od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.

Stosowanie takiego karnego będzie coraz częściej połączone z koniecznością noszenia przez sprawcę bransolet elektronicznych, które informują organy ścigania o miejscu przebywania sprawcy przemocy.

Bezwzględny obowiązek orzeczenia środka karnego wobec sprawcy przemocy wiąże sąd tylko w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za wymienione wyżej przestępstwo na szkodę małoletniego. Gdy dana osoba zostanie skazana w takich warunkach ponownie, sąd może nawet zastosować wybrany nakaz lub zakaz na zawsze.

Bagatelizowanie nakazów i zakazów sądowych nie jest zachowaniem pozbawionym konsekwencji. Dopuszczający się go sprawca przemocy popełnia bowiem kolejne przestępstwo polegające na niestosowaniu się do orzeczonych środków karnych (art. 244 kodeksu karnego). Jest ono zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3.