Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga dodatkowo wpisu w księdze wieczystej. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują jednak jeden wyjątek, kiedy właściwy organ, czyli gmina lub Skarb Państwa, może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu, stosownie do art. 240 kodeksu cywilnego. Jak wynika z tego przepisu kodeksu cywilnego, umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Wygaśnięcie użytkowania

W razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego na skutek upływu okresu ustalonego w umowie albo na skutek rozwiązania umowy przed upływem tego okresu użytkownikowi wieczystemu nadal przysługuje wynagrodzenie za wzniesione przez niego lub nabyte na własność budynki i inne urządzenia. Określając wysokość tego wynagrodzenia, organ musi brać pod uwagę wartość tych budynków i urządzeń z dnia wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Wynagrodzenie nie przysługuje jednak za budynki i inne urządzenia wzniesione wbrew postanowieniom umowy o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Dodatkowo w razie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem okresu ustalonego w umowie dotychczasowi użytkownicy wieczyści mogą żądać zwrotu sumy opłat rocznych, wniesionych z tytułu użytkowania wieczystego, za niewykorzystany okres. Opłaty te podlegają waloryzacji, jednak maksymalna wysokość kwoty podlegającej zwrotowi nie może przekroczyć wartości prawa użytkowania wieczystego, określonej na dzień rozwiązania umowy. Wszystkie przepisy dotyczące wygaśnięcia użytkowania wieczystego, wcześniejszego rozwiązania umowy o użytkowanie wieczyste i zwrotu opłat i nakładów poniesionych w związku z korzystaniem z prawa użytkowania wieczystego mogą być stosowane w odniesieniu do użytkowania nabytego w inny sposób niż w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Ogłoszenie w internecie

Nieruchomości, które mają być przeznaczone do oddania w użytkowanie wieczyste, muszą być wyliczone w specjalnym wykazie, który wywiesza się na 21 dni w siedzibie właściwego urzędu oraz podaje do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Samorządy muszą obligatoryjnie publikować taki wykaz także na stronach internetowych właściwego urzędu. Nieumieszczenie wykazu na stronach internetowych może naruszać gwarancję jawności obrotu nieruchomościami.

Rozwiązanie umowy

Jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny z ustaleniami umownymi, zwłaszcza jeśli nie dokona jej zabudowy w ustalonym terminie, z żądaniem rozwiązania umowy może wystąpić właściwy organ (w przypadku nieruchomości wchodzących w skład zasobu jednostki samorządu terytorialnego – wójt, zarząd powiatu lub zarząd województwa). W razie zaistnienia powyższego przypadku obowiązek organu został ograniczony jedynie do zwrotu sumy wniesionych opłat rocznych za niewykorzystany okres użytkowania wieczystego. Obecnie dodatkowo w razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego opłata roczna za rok, w którym nastąpiło wygaśnięcie, ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w tym roku. Odnosi się to do wszystkich przyczyn wygaśnięcia użytkowania wieczystego, np. przez rozwiązanie umowy, przekształcenie w prawo własności czy upływu czasu, na jaki umowa była zawarta.