Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w przypadkach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., jest niezgodny z konstytucją.

Obowiązki samorządu

Wyrok Trybunału oznacza w praktyce, że jeżeli gmina z opóźnieniem uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to nie może pobierać od właścicieli nieruchomości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie miejscowego planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty, gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowywania, prowadziłby do zróżnicowania sytuacji właścicieli nieruchomości. To zdaniem sędziów Trybunału Konstytucyjnego narusza ustawę zasadniczą.

Status właścicieli nieruchomości położonych na obszarach, gdzie na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nowe plany uchwalono po wygaśnięciu starych, różni się od sytuacji innych właścicieli. W szczególności właścicieli nieruchomości położonych na obszarach, w których nowe plany zastąpiły stare w trakcie ich obowiązywania.

Zakaz naliczania opłaty

Jeśli gminy z opóźnieniem uchwaliły plany, to do tej pory mogły naliczyć opłatę. Teraz nie będą już miały takich uprawnień.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że jeżeli gmina z opóźnieniem uchwali plan zagospodarowania przestrzennego i nie zmieni faktycznego przeznaczenia terenu, to nie może naliczyć opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Obowiązujące przepisy

Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz lub prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie. Jest ona określona w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Kwestionowany przepis dopełnia definicję wzrostu wartości nieruchomości. Do tej pory w sytuacji, gdy przed uchwaleniem nowego planu zagospodarowania nie obowiązywał plan stary, związany z uchwaleniem planu wzrost wartości nieruchomości oznaczał różnicę pomiędzy wartością szacowaną z uwzględnieniem przeznaczenia w planie nowym a wartością szacowaną z uwzględnieniem sposobu faktycznego wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem planu. Zasada ta dotyczyła przede wszystkim okoliczności, w których na skutek upływu określonych ustawowo terminów wygasły plany uchwalone przed 1 stycznia 1995 r., a przed tymi terminami nowe plany nie zostały uchwalone. Zdaniem sędziów Trybunału było to niezgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej i zasadą równości obywatela wobec prawa.