Podstawowym zadaniem rady gminy jest pełnienie funkcji stanowiącej (uchwałodawczej). Polega ona na rozstrzyganiu w drodze podejmowania uchwał wszystkich spraw należących do jej właściwości.

Przez pojęcie uchwały w literaturze zwykło się uznawać taką formę działania kolegialnego organu samorządowego, której wynikiem jest akt woli tego organu podjęty w trakcie jego posiedzenia, w drodze głosowania, zmierzający z reguły do rozstrzygnięcia określonej sprawy publicznej o charakterze lokalnym będącej przedmiotem obrad, najczęściej ze skutkiem wiążącym.

Tryb uchwałodawczy

Ustawa o samorządzie gminnym nie reguluje kwestii dotyczącej procesu przygotowania projektu i podjęcia uchwały. W tym zakresie istotne są zapisy statutu gminy.
Podobnie jak w przypadku ustaw przygotowanie projektu uchwały musi być zainicjowane przez uprawniony do tego organ. Prawo do zgłaszania wniosków niekiedy przepisy wiążą ze ściśle określonymi podmiotami. Dla przykładu można podać, że tylko na wniosek przewodniczącego zarządu gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) wybiera się i odwołuje jego zastępcę i pozostałych członków zarządu gminy oraz skarbnika i sekretarza gminy (art. 18 ust. 2 pkt, art. 28 ust. 3, art. 28d ust. 2). Prawo inicjatywy uchwałodawczej reguluje także statut gminy, który może upoważnić do składania wniosków zarząd gminy, przewodniczącego rady, komisje, kluby i koła radnych, określoną grupę radnych, poszczególnych radnych itp.

Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Do zawiadomienia o zwołaniu sesji dołącza się porządek obrad wraz z projektami uchwał (art. 20 ust. 1 ustawy).

Uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 14 ustawy formułujący tę zasadę ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że poza odmiennymi przypadkami określonymi ustawowo – uchwały tego organu gminy podjęte według innego trybu są sprzeczne z prawem. Omawiana ustawa reguluje odrębny tryb podejmowania uchwał w nielicznych tylko wypadkach, a jeśli chodzi o głosowanie tajne przewiduje je w sprawie wyboru przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady (art. 19 ust. 1). Rada gminy nie może dowolnie kształtować trybu i sposobu głosowania w sprawach, które należą do jej właściwości (wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2005 r., II SA/Wr 2586/03, Legalis).