Czytelniczka wniosła sprawę do sądu przeciwko nieuczciwemu właścicielowi mieszkania, który wziął ode mnie zaliczkę na zakup mieszkania, a teraz nie chce przystąpić do aktu notarialnego.

– Wnosząc pozew, prosiłam o zwolnienie od kosztów sądowych, ale sąd rozpoznał odmownie mój wniosek. Czy mogę domagać się ustanowienia adwokata z urzędu, bo sprawa jest skomplikowana, a nie stać mnie na wynagrodzenie adwokata? Czy sąd może oddalić mój wniosek? Czy adwokat może odmówić wniesienia skargi kasacyjnej – pyta pani Elżbieta z Kielc.

Tak. Strona, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, będzie mogła domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z takim żądaniem będzie mogła wystąpić wówczas, gdy nie będzie jej stać na pokrycie kosztów profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, jak i wówczas gdy sąd odmówi zwolnienia jej od kosztów

Aby otrzymać profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, osoba fizyczna powinna złożyć oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast przedsiębiorca będący osobą prawną lub jednostka organizacyjną mająca zdolność sądową powinni wykazać, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia.

Pełnomocnik z urzędu będzie stronę reprezentował aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Nawet w razie jej śmierci będzie musiał wykonać pewne czynności nie cierpiące zwłoki, mimo że z mocy prawa przestał być jej pełnomocnikiem. Sąd może jednak oddalić wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie strona może składać ponownie wniosek, ale nie może opierać go na tych samych okolicznościach, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku, ponieważ wówczas sąd go odrzuci.

Kiedy ustanowiony z urzędu pełnomocnik dojdzie do wniosku, że nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to wówczas powinien o tym na piśmie zawiadomić stronę i sąd, a w ciągu dwóch tygodni sporządzić opinię, z której będzie wynikać, że składanie skargi jest niecelowe. Gdyby jednak sąd uznał, że opinia jest sporządzona niestarannie i niefachowo, to zawiadamiając o tym samorząd adwokacki albo radcowski, może wnieść o wyznaczenie drugiego pełnomocnika.