TK: zwolnienie ze służby nosiciela HIV jest niezgodne z konstytucją

TK badał konstytucyjność rozporządzenia MSW z 1991 r. Zgodnie z nim samo stwierdzenie u policjanta nosicielstwa wirusa HIV powoduje uznanie go za "całkowicie niezdolnego do służby". Pytanie w tej sprawie skierował do Trybunału Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który rozpatrywał sprawę zwolnionego policjanta.

"Praca w policji może następować na różnych stanowiskach i w różnych rodzajach służb. Nosicielstwo wirusa HIV niewątpliwie należy uznać za niepożądane w przypadku służby patrolowo-interwencyjnej, (...) pozostaje jednak wiele stanowisk, dla których nie ma ono znaczenia, np. w administracji policyjnej, szkolnictwie, pionach analitycznych czy innych" - zaznaczył Trybunał Konstytucyjny.

W ocenie TK "minimalizacja ryzyka zakażenia wirusem HIV może być - przynajmniej w niektórych przypadkach - osiągnięta mniej drastycznymi środkami niż zwolnienie ze służby, a mianowicie przeniesieniem na inne stanowisko w policji".

TK zaznaczył, że "nie uważa, że nosicielstwo HIV należy ignorować i traktować osoby zarażone jako osoby w pełni zdolne do służby w policji"

TK zaznaczył, że "nie uważa, że nosicielstwo HIV należy ignorować i traktować osoby zarażone jako osoby w pełni zdolne do służby w policji". Jednak - w ocenie TK - należy pozostawić ocenę przydatności do służby policjantów - nosicieli wirusa HIV komisjom lekarskim. Komisje, orzekając w tej sprawie "powinny uwzględniać zarówno stan zdrowia danego funkcjonariusza, jak i zakres czynności, związanych ze stanowiskiem, na którym pełnił on służbę".

Mają one możliwość określenia "czy dany nosiciel wirusa HIV jest całkowicie niezdolny do pracy w policji na jakimkolwiek stanowisku, czy też mógłby być efektywnym pracownikiem na stanowiskach, niewiążących się ze zwiększonym ryzykiem kontaktu z krwią".

Decyzja w sprawie przydatności do służby "powinna być podejmowana przez lekarzy, znających realia służby, a nie odgórnie przez normodawcę - w tym wypadku ministra spraw wewnętrznych, który przecież jest autorem zaskarżonego rozporządzenia". Rola komisji jest ograniczona do zdiagnozowania policjanta, ale to rozporządzenie przesądza, że "dana choroba powoduje zawsze, w każdym wypadku i tylko całkowitą niezdolność do służby".

"W sposób szczególnie dotkliwy dotyka on osoby, które zaraziły się wirusem HIV w związku z pełnioną służbą"

W ocenie TK zakwestionowany przepis "prowadzi do mechanicznego wykluczenia z policji nosicieli wirusa HIV bez względu na ich przydatność do służby, stan zdrowia czy niezależne od okoliczności zarażenia. W sposób szczególnie dotkliwy dotyka on osoby, które zaraziły się wirusem HIV w związku z pełnioną służbą".

Według TK przepis może też prowadzić do ukrywania nosicielstwa HIV. TK zasygnalizował również, że wątpliwości konstytucyjne budzi przepis, powodujący automatyczne wykluczenie ze służby osób, chorych na AIDS, gdyż - jak stwierdził - choroba ta może mieć różny przebieg i nie zawsze oznacza niezdolność do pracy.

Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrywał sprawę policjanta, który w policji służył od 1998 r., a w 2006 r. w ramach rutynowych badań dobrowolnie poddał się nieobowiązkowemu badaniu na obecność wirusa HIV. Test dał pozytywny wynik, o czym lekarz poinformował komisję lekarską. Dwie komisje lekarskie MSWiA orzekły, że policjant, zakażony HIV w związku z pełnioną służbą, jest niezdolny do służby w policji, choć zdolny do pracy (zakwalifikowano go do III grupy inwalidzkiej). W rezultacie Komendant Miejski Policji zwolnił go ze służby, a Komenda Wojewódzka potwierdziła tę decyzję.