Samozatrudniający się, który nie płaci w terminie należności z tytułu zawartych kontraktów i zaciąga długi, musi liczyć się z tym, że jego rodzina straci przynajmniej znaczną część majątku na poczet uregulowania zadłużenia i kosztów związanych z zasądzeniem go i przeprowadzeniem egzekucji.

Rozdzielność majątkowa

Jeżeli przed zaciągnięciem pierwszych zobowiązań nie zawarł on z małżonkiem umowy o rozdzielności majątkowej, wierzyciel może domagać się zajęcia przez komornika majątku wspólnego obojga małżonków. Nawet gdy drugi małżonek nie wyraził zgody na zadłużanie się, wierzyciel może żądać, aby komornik przeprowadził egzekucję nie tylko z majątku osobistego dłużnika, ale również z wchodzących w skład majątku wspólnego dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw np. autorskich, pokrewnych, własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. Gdy- by wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, to wówczas wierzyciel będzie miał prawo zaspokoić swoje zobowiązania także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Jeżeli zaś samozatrudniający zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może domagać się przeprowadzenia egzekucji komorniczej także z majątku wspólnego małżonków.

Komornik może ściągać wierzytelności, które powstały jeszcze zanim samozatrudniający i jego małżonek zaczęli dorabiać się wspólnie. Wierzyciel może domagać się, aby komornik prowadził egzekucję takiej wierzytelności z majątku osobistego samozatrudniającego się, z jego dochodów uzyskanych z działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw.

Ogłoszenie upadłości

W znacznie gorszej sytuacji majątkowej znajdzie się rodzina niewypłacalnego przedsiębiorcy w razie ogłoszenia jego upadłości. Wspólność ustawowa między nim a jego małżonkiem ustaje wówczas z mocy prawa z dniem ogłoszenia tej upadłości, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Natomiast po ogłoszeniu upadłości jednego z małżonków podział majątku wspólnego jest wyłączony. W tej sytuacji cały majątek wspólny małżonków wchodzi w skład masy upadłości i zostanie przeznaczony na pokrycie zadłużenia. W dodatku domniemuje się, że majątek wspólny, który powstał w okresie prowadzenia przedsiębiorstwa przez upadłego, został nabyty z środków, które pochodziły w dochodów z tej firmy.

Małżonek upadłego przedsiębiorcy może jednak dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu swojego udziału w majątku wspólnym. Powinien wówczas swoją wierzytelność zgłosić sędziemu komisarzowi.

Zniesienie wspólności

Obrona majątku wspólnego przez zniesienie wspólności majątkowej nie będzie skuteczna, jeśli nastąpiła ona w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Natomiast zniesienie na podstawie zawartej między małżonkami umowy majątkowej będzie skuteczne w stosunku do masy upadłości tylko wówczas, gdy umowa została zawarta co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.