Kryzys sprawia, że co czwarty Polak ma trudności z terminowym regulowaniem płatności za mieszkanie, energię elektryczną, telefon lub inne media. Efektem zwłoki z regulowaniem rachunków, poza koniecznością płacenia odsetek, może być odcięcie wody, gazu a nawet eksmisja z mieszkania. Choć wszystko zależy od dobrej woli wierzyciela, istnieje wiele sposobów obrony przed tego typu konsekwencjami. Jednak aby tak się stało, trzeba podjąć odpowiednie kroki już w momencie, gdy przewidujemy trudności z dotrzymaniem terminu zapłaty.

Zwłoka z zapłatą czynszu za lokal

Problemy z terminowym regulowaniem płatności za czynsz najmu mogą doprowadzić do utraty zajmowanego lokalu. Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, jeżeli lokator jest uprawniony do odpłatnego używania lokalu, wypowiedzenie przez właściciela stosunku prawnego może nastąpić, gdy lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub innych opłat za używanie mieszkania co najmniej za trzy pełne okresy płatności.

Ze strony wierzyciela

W przypadku zalegania przez lokatora z płatnością czynszu wynajmujący ma możliwość podjęcia czterech rodzajów działań. Po pierwsze, może skorzystać z ustawowego prawa zastawu na rzeczach ruchomych w lokalu wynajmującego.

- Prawo to rozciąga się również na własność rzeczy ruchomych członków rodziny najemcy - mówi Michał Bagłaj z Kancelarii Radców Prawnych Stopczyk & Mikulski.

Po drugie, właściciel mieszkania może dochodzić roszczeń o zapłatę czynszu na drodze sądowej, a po ustaniu stosunku najmu może dochodzić odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu. Po trzecie, wierzyciel może wnieść pozew o eksmisję. Postępowanie to jednak może trwać nawet do kilkunastu miesięcy. Lokator ma prawo zamieszkiwać w lokalu do momentu uzyskania prawomocnego wyroku eksmisyjnego.

- W przypadku gdy dłużnikowi przysługuje prawo do lokalu socjalnego, właściciel mieszkania musi tolerować byłego wynajmującego do czasu przyznania mu przez gminę lokalu socjalnego - tłumaczy Michał Bagłaj.

Wreszcie właściciel może dokonać wypowiedzenia umowy najmu, powołując się na pozostawanie lokatora w zwłoce z zapłatą czynszu. Konieczne jest jednak uprzedzenie najemcy na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy oraz wyznaczenie dodatkowego, miesięcznego terminu do zapłaty bieżących należności.

Trzeba pamiętać, że najemca zalegający z płatnością czynszu może zawsze rozpocząć negocjacje w celu polubownego rozwiązania problemu zaległości czynszowych.

- Porozumienie powinno ustalać kwotę zadłużenia, rozbicie zadłużenia na raty oraz ich wysokość. Jest też rzadko stosowana możliwość umorzenia długu - mówi Michał Bagłaj.

Dłużnik może też zaproponować umorzenie długu za wcześniejsze opuszczenie lokalu, bez uruchamiania procedury eksmisji.

Mieszkania komunalne

W przypadku mieszkań komunalnych lokator, który nie jest w stanie regulować czynszu, może wystąpić pisemnie do gminy o obniżenie stawki ze względu na wysokość dochodu w gospodarstwie domowym.

- Dodatkowo lokator może starać się o pomoc z wydziału spraw społecznych oraz dodatek mieszkaniowy, jeżeli pozwala na to metraż lokalu określony w odrębnych przepisach - mówi Alicja Sarzyńska, prezes Polskiego Zrzeszenia Lokatorów.