Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar apeluje do ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry o taką zmianę przepisów, aby na osobę pozbawioną wolności przypadały minimum 4 metry kwadratowe powierzchni celi mieszkalnej, a nie 3 - jak dziś.

"W resorcie trwa całościowa analiza polskiego systemu penitencjarnego; ten postulat RPO będzie analizowany" - powiedział PAP rzecznik MS Sebastian Kaleta.

"Istniejąca w Polsce norma 3 m kw. jest sprzeczna ze standardami, których Polska zobowiązała się przestrzegać. Tak nie można traktować ludzi w naszym kraju, nawet tych, którzy popełnili błędy i odbywają karę pozbawienia wolności zasądzoną w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej" - napisał RPO do ministra Ziobry. Uznał, że praktykę osadzania więźnia w warunkach gwarantujących 3 m kw. przestrzeni życiowej, a w niektórych sytuacjach poniżej tego standardu, należy uznać za nieludzkie i poniżające traktowanie i karanie.

Według RPO sytuacja ta wymaga pilnej zmiany i dostosowania do standardów obowiązujących w większości krajów europejskich. Przypomniał, że minimalny standard europejski to 4 m kw. celi mieszkalnej. W Francji przestrzeń ta kształtuje się w granicach od 4,7 do 9 m kw.; w Wlk. Brytanii - od 4,5 do 7 m; w Hiszpanii - od 9 do 10 m kw.; we Włoszech od 7 do 9 m kw.

Reklama

RPO podkreślił, że traktowanie humanitarne to więcej niż tylko konstytucyjny zakaz stosowania tortur, okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania. "Jest to takie postępowanie wobec osoby pozbawionej wolności, które uwzględnia i respektuje pewne minimalne potrzeby każdego człowieka, odnosząc je do przeciętnych standardów danego społeczeństwa" - dodał Bodnar. Dlatego pozbawienie wolności nie może polegać na odebraniu jednostce wszelkich możliwości decydowania o swoim postępowaniu i swojej sytuacji. "Ci ludzie po odbyciu kary wrócą przecież na wolność, więc to, w jakich warunkach karę odbywali, ma też znaczenie dla ich przyszłych relacji ze współobywatelami" - podkreślił Bodnar.

Postulat zmiany przepisów wynika m.in. ze standardów i zobowiązań międzynarodowych przyjętych przez Polskę, rekomendacji Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu, rekomendacji Komitetu Przeciwko Torturom (CAT), a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Reklama

Bodnar podkreślił, że rekomendacja CAT, określająca powierzchnię 4 m kw. jako minimalny standard, znalazła się już w raporcie z wizyty Komitetu w Polsce w 1996 r. W każdym kolejnym raporcie Komitet formułował to zalecenie, wskazując, że istniejąca w Polsce norma 3 m kw. nie oferuje satysfakcjonującej przestrzeni życiowej, w szczególności w celach o względnie małym rozmiarze.

Podczas ostatniej wizyty w 2013 r. Komitet zalecił polskim władzom dokonanie rewizji normy powierzchni mieszkalnej, tak aby we wszystkich jednostkach penitencjarnych na jednego osadzonego przypadały co najmniej 4 m kw. w celach wieloosobowych i co najmniej 6 m kw. w celach jednoosobowych, nie wliczając powierzchni kącików sanitarnych - dodał RPO. Jego zdaniem polski rząd zapewniał, że będzie czynić wszelkie starania, aby podwyższyć tę normę do poziomu 4 m kw. "Od tego czasu stan faktyczny nie uległ zmianie" - zaznaczył Bodnar.

Wskazał, że utrzymywanie normy 3 m kw. może w konsekwencji prowadzić do odpowiedzialności prawnej przed ETPC, a także może wpływać negatywnie na skuteczność wykonania europejskich nakazów aresztowania wydanych przez polskie sądy.