Kreatywna prokuratura

Do Prokuratury Generalnej wpłynęło zgłoszenie w sprawie fałszowania statystyk. To kolejny taki sygnał po opisywanym przez DGP podobnym przypadku Zielonej Góry. Tym razem podejrzenia dotyczą dwóch prokuratur rejonowych: Toruń Centrum-Zachód oraz Toruń-Wschód. Stawiane w zawiadomieniu zarzuty są też poważniejsze. Od maja 2011 r. do grudnia 2013 r. w tych jednostkach miał obowiązywać nieformalny odgórny nakaz masowego odmawiania wszczęcia postępowań wobec alimenciarzy, których sprawy w dużej liczbie składały Miejski Ośrodek Romocy Rodzinie (z art. 209 par. 1 kodeksu karnego). Miał istnieć specjalny szablon dla takiej odmowy, w którym jako powód wskazywano brak danych uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu.

Potem zmieniono strategię. Nie rejestrowano takich spraw w repertorium Ds, czyli głównym, a dekretowano w spisie Ko pod pretekstem przeprowadzenia dodatkowych czynności sprawdzających. Sprawy ujawniano w repertorium Ds dopiero w miesiącu następnym po okresie rozliczeniowym półrocznym lub rocznym. Po to, aby zaniżać wpływ spraw. Mogłoby się bowiem okazać, że są problemy z jego pokryciem, a to jeden z najistotniejszych wskaźników oceny pracy jednostek. Prokuratura musi pokryć wpływ, czyli załatwić tyle spraw, ile do niej wpłynęło. A najlepiej więcej. Ważne jest też, aby nie było za wiele spraw długo trwających.

Kolejne zgłoszenia

Oficjalnie nie sposób dotrzeć do zawiadomienia o nieprawidłowościach w Toruniu. Formalnie złożył je prokuratorski związek zawodowy. Był jednak forpocztą prokuratorów z toruńskich jednostek.

Osoba, która zna szczegóły sprawy, ujawnia DGP, że jest podejrzenie, iż podobnie jak w Zielonej Górze, w toruńskich jednostkach łączono pod jedną sygnaturą sprawy, które nie miały ze sobą związku. Powtarzającą się praktyką w okresach: maj – czerwiec i listopad – grudzień w latach 2011–2014 miało być także wstrzymywanie rejestracji spraw: od policji, zawiadomień o przestępstwach czy postępowań, w których sąd uchylił decyzję o odmowie wszczęcia postępowania albo o jego umorzeniu.

– – potwierdza Dariusz Ślepokura z zespołu prasowego Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. Tłumaczy, że przekazując zawiadomienie do PG, de facto pełni jedynie funkcję listonosza. – – dodaje Ślepokura.

– – komentuje Paweł Wojciech Osik, adwokat, partner w Kancelarii Pietrzak Sidor & Wspólnicy.

Dodaje, że trzeba to rozpatrywać w kontekście prawa do sądu. – Bo jeśli rzeczywiście się okaże, że przy użyciu szablonów odmawiano wszczęcia pewnej kategorii postępowań, np. dotyczącej uchylania się od obowiązku alimentacji, to oznacza, że zamykano możliwości dochodzenia sprawiedliwości. Naruszano prawa ofiar – podkreśla mec. Osik.

Przypomina, że każdy ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy bez zbędnej zwłoki.

– – tłumaczy.

Dodaje, że prokuratorzy informujący o patologiach we własnym środowisku to whistleblowerzy – sygnaliści.

– – kończy mecenas.

Kukułcze jajo

Zawiadomienie przekazano Prokuraturze Apelacyjnej w Gdańsku. Ta skierowała je na szczebel okręgowy. To dziwi związkowców.

– – argumentuje prokurator Ślepokura.

Kierownictwa tych prokuratur są bowiem w nieustannym kontakcie służbowym. Spotykają się na naradach i zgromadzeniach.

Efektem archaicznej struktury prokuratury są patologie

Problemem jest to, że jedyną metodą weryfikacji jakości pracy prokuratorów jest wciąż statystyka. Na to nakłada się archaiczna struktura prokuratury i rządzące w niej zasady hierarchicznego podporządkowania. W efekcie łatwo w takich warunkach o patologie. Po to, aby osiągnąć oczekiwane wskaźniki czy otrzymać awans, zaczyna się sięganie po kreatywną statystykę. Nie jest tajemnicą, że pod koniec roku prokuratorzy zamykają masowo postępowania przygotowawcze. Załatwiane są kolejne numerki, osiągane zakładane limity. Przypadki zgłaszane obecnie przez samych prokuratorów są szczególnie niepokojące. Pokazują, że przekroczono granice. Że ważniejsze są wyniki niż litera prawa. Uderza to w prawa jednostki. Artykuł 2 ustawy o prokuraturze stanowi, że jej zadaniem jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. A nie czuwanie nad statystykami.