Arbitraż jest potrzebną alternatywą dla sądów

Sądy polubowne do niedawna nie miały u nas większych szans rozwoju ze względu na nieobecność gospodarki rynkowej. Państwowy arbitraż gospodarczy miał niewiele wspólnego z sądownictwem polubownym, a nieliczne przypadki arbitrażu w sektorze prywatnym nie odgrywały większej roli. Wśród nielicznych stałych sądów polubownych wyróżniało się Kolegium Arbitrów przy Polskiej Izbie Handlu Zagranicznego w Warszawie rozstrzygające spory głównie pomiędzy przedsiębiorstwami handlu zagranicznego państw RWPG, jednak w tym obszarze trudno było mówić o orzekaniu zgodnie z zasadami wolnego rynku. Jedynie centrale handlu zagranicznego bywały uczestnikami międzynarodowych arbitraży .

Wraz z nadejściem roku 1990 nastąpił gwałtowny rozwój przedsiębiorczości, co po kilku latach zaowocowało wzrostem liczby sporów gospodarczych. Trochę z powodu niewydolności sądownictwa państwowego, trochę z powodu snobistycznej postawy nowych przedsiębiorców, trochę wreszcie dzięki zabiegom różnych środowisk zawodowych, arbitraż handlowy zyskiwał na popularności. Kolegium Arbitrów przy PIHZ w Warszawie stało się Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej, największym pod względem liczby rozstrzyganych spraw stałym sądem polubownym w Polsce. Obok upowszechniały się arbitraże i rosła liczba stałych sądów arbitrażowych. Z arbitrażu handlowego zaczął korzystać Skarb Państwa, coraz częściej wikłający się w spory prywatyzacyjne. Po latach doczekaliśmy się modernizacji naszego prawa arbitrażowego wzorowanej na modelowej ustawie UNCITRAL. Dzisiaj umocowanie prawne arbitrażu handlowego w naszym kraju jest podobne jak w innych krajach Europy. Wiszą jednak nad nami stare uprzedzenia polityczne, które sprawiają, że Polska nadal nie jest postrzegana jako kraj przyjazny międzynarodowemu arbitrażowi handlowemu.