Władze gminy odpowiadają za przygotowanie wyborów

Państwowa Komisja Wyborcza oraz komisarze wyborczy organizują wybory i sprawują nadzór nad ich przeprowadzeniem zgodnie z przepisami prawa. Wybory zaś przeprowadzają terytorialne (wojewódzkie, powiatowe i gminne) oraz obwodowe komisje wyborcze. We właściwym wypełnianiu obowiązku organom wyborczym pomagają również jednostki samorządu terytorialnego. Do głównych zadań wójta, burmistrzów i prezydentów miast należy przede wszystkim zapewnienie obsługi administracyjnej i technicznej komisji. Gminy odpowiadają również za podział na okręgi i obwody głosowania. Ważnym zadaniem samorządu jest także przygotowanie spisu wyborców. Dokument ten zawiera wykaz osób, którym przysługuje prawo wybierania władz lokalnych. Spis wyborców obejmuje osoby według ich miejsca zamieszkania. Wymienia się w nim nazwisko i imiona, imię ojca, datę urodzenia i adres zamieszkania wyborcy. Spis wyborców sporządza się w dwóch egzemplarzach oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, na podstawie stałego rejestru wyborców w gminie prowadzonego na zasadach określonych w ustawie z 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2007 r. nr 190, poz. 1360 z późn. zm.). Spis ten powinien być sporządzony najpóźniej na 14 dni przed dniem wyborów (7 listopada). Jeden egzemplarz gminy przekazują w przeddzień głosowania przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej.

Okręgi wyborcze

Zgodnie z art. 92 samorządowej ordynacji wyborczej podział gminy na okręgi wyborcze jest stały. Zmiany granic okręgów wyborczych mogą być dokonywane najpóźniej na trzy miesiące przed upływem kadencji, jeżeli konieczność taka wynika ze zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic sołectw, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych. Oznacza to, że obecnie wszelkie zmiany granic okręgów są niedopuszczalne. Samo zaś głosowanie w wyborach do rad przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje rada gminy na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 3 tys. mieszkańców. W przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców. Rada gminy na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) tworzy również odrębny obwód głosowania w szpitalu, zakładzie pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców objętych rejestrem wyborców w gminie, na której terenie położona jest wymieniona jednostka. Nieutworzenie takiego obwodu jest możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach na wniosek kierownika tej jednostki.