statystyki

Kiedy prawo może wywołać społeczną zmianę?

autor: Dr Hab. Dawid Sześciło01.01.2020, 18:00; Aktualizacja: 01.01.2020, 18:23
. W Europie najbardziej spektakularne mogą być dwa przykłady z ostatnich dekad. Pierwszy to wprowadzenie (obecnie już w większości państw Unii Europejskiej) zakazu palenia tytoniu w lokalach gastronomicznych czy miejscach publicznych.

. W Europie najbardziej spektakularne mogą być dwa przykłady z ostatnich dekad. Pierwszy to wprowadzenie (obecnie już w większości państw Unii Europejskiej) zakazu palenia tytoniu w lokalach gastronomicznych czy miejscach publicznych.źródło: ShutterStock

Nie jest łatwo kompletnie zmienić normy społeczne, ale można przyspieszyć zmianę, na którą społeczeństwo nabrało już gotowości.

O publikowana kilka miesięcy temu książka wybitnego amerykańskiego teoretyka prawa Cassa Sun steina pt. „How Change Happens” (Jak dokonuje się zmiana) wydaje mi się lekturą obowiązkową dla wszystkich, którzy chcą za pomocą zmian w prawie stymulować czy nawet wymuszać modyfikację norm społecznych. Sunstein, uznany badacz, ale też jeden z ważniejszych doradców Baracka Obamy w czasie jego prezydentury, sugeruje, że radykalna zmiana społeczna może się wydarzyć nagle i w sposób zupełnie nieprzewidywalny. Co więcej, może się zadziać pomimo, wydawałoby się, sprzeciwu czy sceptycyzmu deklarowanego przez większość społeczeństwa.

Potrzeba jedynie impulsu, który spowoduje, że ukrywane przez milczącą większość realne poglądy na daną sprawę zaczną wychodzić na światło dzienne. Nagle okaże się, że zmianę popiera zdecydowana większość społeczeństwa, która do tej pory zachowywała milczenie albo wręcz się tej zmianie deklaratywnie sprzeciwiała, bo tak odczytywała obowiązującą społeczną normę. Narzędziem wprowadzenia zmiany może być oczywiście prawo. Sztuka polega na tym, żeby pojawiło się dokładnie w momencie, kiedy większość społeczeństwa jest na zmianę gotowa, ale jeszcze tego nie wyraża lub to ukrywa. Tu Sunstein spotyka się z polskim klasykiem filozofii i socjologii prawa Leonem Petrażyckim, który wiele lat temu pisał, że „prawo może oddziaływać i oddziaływa na rozwój etyki zbiorowej w ten sposób, że rozumna polityka prawa wytwarza lub przyspiesza postęp moralny” („Wstęp do nauki polityki prawa”, Warszawa: PWN, 1968).

Brzmi to wszystko dość zawile, ale łatwo sprowadzić to do konkretnych przykładów, którymi zresztą książka Sunsteina jest naszpikowana. W Europie najbardziej spektakularne mogą być dwa przykłady z ostatnich dekad. Pierwszy to wprowadzenie (obecnie już w większości państw Unii Europejskiej) zakazu palenia tytoniu w lokalach gastronomicznych czy miejscach publicznych. W Polsce niedługo minie 10 lat stosowania tego zakazu w restauracjach czy barach. Kiedy go wprowadzano, na twórców tej regulacji sypały się gromy w postaci najcięższych zarzutów naruszania wolności osobistej czy zapowiadanej katastrofy rynku gastronomicznego. Inni twierdzili z kolei, że zakaz się po prostu nie przyjmie, będzie w praktyce ignorowany. Nic takiego się nie stało, dyskusja na temat sensowności zakazu szybko wygasła. Nie słychać też o poważnych problemach z jego przestrzeganiem. Wydaje się, że był to przykład interwencji ustawodawczej, która trafiła dokładnie na moment, w którym stabilna większość społeczeństwa nabrała gotowości do zmiany.


Pozostało jeszcze 68% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Komentarze (2)

  • r(2020-01-02 07:41) Zgłoś naruszenie 20

    Oczywiście można metodą lewacko-totalitarną (NSDAP, KPZR, KPCH) wprowadzić sadystyczne kary i zmusić społeczeństwo do tego, aby np. wymordowało jakąś grupę etniczną lub ideologiczną w poczuciu misji i etyki. Pytanie tylko czy chcemy powtarzać historię?

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Galerie

Polecane