● Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego spółdzielnie, które nabyły nieodpłatnie mieszkania od likwidowanych zakładów pracy, powinny mieć prawo decydowania o tym, komu i za ile je sprzedać. Czy spółdzielnia słusznie będzie mogła zarabiać na członkach?

– Nie zgadzam się z tą częścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z 15 lipca 2009 r., sygn. akt K 64/07). W poprzednich orzeczeniach Trybunał przyznał, że działania spółdzielni, w tym zwłaszcza na płaszczyźnie stosunków z członkami, nie powinny zmierzać do przysporzenia jej zysków kosztem jej członków. Przyznanie spółdzielni możliwości decydowania o wysokości opłat za wyodrębnienie prawa własności do uzyskanych przed laty nieodpłatnie lokali mieszkalnych oznacza złamanie tej zasady. Z reguły, że spółdzielnia nie może osiągać korzyści ekonomicznych kosztem członków, wynika zarazem, że żaden członek nie może odnosić korzyści kosztem pozostałych. Jeżeli niektórzy wpłacą pewną sumę pieniędzy za przyznanie prawa własności do lokalu, to przysporzą korzyść innym. W konsekwencji pewna grupa członków zyska kosztem tych, którzy się uwłaszczają. Korzyść ta będzie się wyrażać chociażby w możliwości wnoszenia niższych wpłat na fundusz remontowy czy w obniżeniu opłat eksploatacyjnych.

● Większość sędziów Trybunału stwierdziła, że spółdzielnia, przenosząc własność mieszkania zakładowego nawet po otrzymaniu zwrotu poniesionych na nie nakładów, traciła przez to pieniądze. Ale przecież spółdzielnia to także uwłaszczający się członkowie.

– Trybunał stwierdza wprawdzie, że działa w celu ochrony członków spółdzielni, ale w rzeczywistości przeciwstawia byt i interes spółdzielni bytowi i interesowi członków, którzy są jej substratem osobowym. Spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą w interesie swoich członków. Głównym przedmiotem działalności spółdzielni mieszkaniowej jest budowanie lub nabywanie budynków lub domów jednorodzinnych w celu ustanowienia albo przeniesienia na rzecz członków praw do tych nieruchomości. Nie jest więc właściwym, ostatecznym celem działania spółdzielni mieszkaniowej pozyskiwanie na swoją własność budynków mieszkalnych, lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych, lecz pozyskanie ich dla członków i przekazanie ich im odpowiedniego prawa majątkowego o charakterze i mocy zależnej od wielkości wkładu finansowego członka w ich budowę lub nabycie.