- Źródłem przysługującego dziennikarzowi prawa do zachowania anonimowości jest zasada tajemnicy zawodowej dziennikarza. Została ona sformułowana w art. 15 ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. nr 5, poz. 24 z późn. zm.). Przepis ten szeroko statuuje tę regułę. Z jednej strony przyznaje osobie wykonującej zawód dziennikarza uprawnienie polegające na możliwości zachowania w tajemnicy swojego nazwiska, z drugiej - zobowiązuje do zachowania w tajemnicy danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również danych innych osób udzielających informacji, jeżeli osoby te zastrzegły ich nie ujawnianie. Ponadto dziennikarz zobowiązany został do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji, których ujawnienie może naruszać chronione prawem interesy osób trzecich.

- Co więc składa się na zasadę tajemnicy zawodowej dziennikarza?

- Na zasadę tajemnicy zawodowej dziennikarza, składa się prawo do anonimatu (art. 15 ust. 1 prawa prasowego) oraz obowiązek dyskrecji (art. 15 ust. 2).

- Co to w praktyce oznacza?

- W praktyce zasada ta zapewnia dziennikarzowi ochronę nazwiska oraz gwarantuje ochronę źródeł informacji dziennikarskiej. Dziennikarz ma więc zagwarantowaną niczym nieskrępowaną swobodę przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, niezbędną do wykonywania tego zawodu. Jednakże konstrukcja tej zasady, zastosowana w ustawie może również stanowić pole do nadużyć, spowodowanych brakiem staranności i rzetelności objawiających się w nieprzestrzeganiu etyki zawodowej dziennikarza. Dlatego ważne jest, aby zasadę tajemnicy zawodowej dziennikarza oraz wyrażone w niej uprawnienie dziennikarza do zachowania tajemnicy swojego nazwiska interpretować przez pryzmat pozostałych przepisów prawa prasowego dotyczących praw i obowiązków dziennikarzy.

- Jak szerokie grono osób zatrudnionych w redakcjach zobowiązanych jest do zachowania tajemnicy dziennikarskiej?

- Obowiązkiem zachowania tajemnicy dziennikarskiej ustawa objęła, oprócz osób zajmujących się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, również inne osoby zatrudnione w redakcjach, wydawnictwach prasowych i innych prasowych jednostkach organizacyjnych.

- Kto ponosi odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego?

- Zgodnie z art. 38 prawa prasowego odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali jego opublikowanie. Nie wyłącza to odpowiedzialności wydawcy. W zakresie odpowiedzialności majątkowej wszystkie oni odpowiadają solidarnie.

- Co jednak może zrobić osoba trzecia, której prawo zostało naruszone przez opublikowanie materiału prasowego, jeżeli jego autor podpisał się tylko pseudonimem. Jak takiego dziennikarza pozwać?

- Rzeczywiście jest tak, że ujawnienie danych osobowych dziennikarza, który naruszył prawo jest utrudnione. Jest to skutek działania zasady tajemnicy dziennikarskiej oraz wyrażonego w niej obowiązku zachowania dyskrecji. W takiej sytuacji dochodzenie roszczeń na drodze cywilnoprawnej przez osobę poszkodowaną może być utrudnione z tego powodu, iż nie jest znany sprawca szkody. Jedyną wówczas możliwością sądowego dochodzenia naruszonych praw jest powołanie się na zasadę odpowiedzialności cywilnej za naruszenie praw osoby, która spowodowała opublikowanie materiału (art. 38 ust. 1 prawa prasowego). Trzeba wówczas wykazać przed sądem, że to ona decydowała o publikacji.