Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu jest sądem międzynarodowym, który rozpatruje skargi osób, które twierdzą, że zostały naruszone ich prawa zagwarantowane w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. Polska ratyfikowała tę konwencję w 1993 r.

Kto i kiedy może wnieść skargę

Skargę do Trybunału może wnieść każdy obywatel indywidualnie. Przyjmowane są też skargi od grup osób oraz od organizacji pozarządowych. Zanim zostanie wniesiona skarga, skarżący powinien wykorzystać w kraju wszystkie przysługujące mu możliwe środki odwoławcze.

Skarżący wypełnia składający się z ośmiu części formularz skargi, który jest potem podstawą zbadania sprawy. Powinien postawić w nim zarzut, że stał się ofiarą naruszenia praw zawartych w konwencji lub w jej protokołach, na przykład prawa do: życia, nauki, rzetelnego procesu lub bezprawnego pozbawienia wolności.

Można wnieść skargę nawet wówczas, gdy w kraju otrzymało się odszkodowanie. W takim przypadku prawo do wniesienia skargi przysługuje, gdy przy rozpoznawaniu skargi w kraju nie zaznaczono wyraźnie, że otrzymał odszkodowanie ze względu na naruszenie Konwencji Praw Człowieka, a także gdy sposobu naprawienia szkody nie można uznać za odpowiedni.

PRZYKŁAD: KIM JEST POŚREDNIO POKRZYWDZONY

Skarżącym się może być pokrzywdzony lub pośrednio pokrzywdzony.

Pośrednio pokrzywdzonym może być np. rodzic lub małżonek zamordowanego, rodzice osoby, która zmarła podczas zatrzymania jej przez policję, rodzice dziecka, które zmarło podczas operacji.

Aby skarga nie została odrzucona, trzeba ją wnieść w ciągu sześciu miesięcy od wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji w sprawie. Tak samo jak złożenie skargi - na potrzeby zachowania terminu wniesienia - traktuje się wniesienie pisma z krótkim opisem zdarzeń.

Skarga musi być zasadna

Skarga może zostać złożona w języku ojczystym skarżącego się. Zanim zostanie zarejestrowana i otrzyma swój numer, sprawdza się jej treść i ocenia, czy jest uzasadniona. Gdy uzna się, że spełnia wymogi formalne, to wówczas szef kancelarii przesyła skarżącemu formularz do wypełnienia. Następnie formularz razem z dokumentami skarżący odsyła do Sekretariatu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

PRZYKŁAD: JAKICH SPRAW TRYBUNAŁ NIE ROZPATRZY

Skarga powinna zostać podpisana. Trybunał nie rozpatruje spraw anonimowych oraz tych, które wcześniej zostały już rozpoznane przez Trybunał. Wprawdzie skarżący się może nie ujawnić tożsamości, ale tylko w wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach skargę może wnieść tylko osoba poszkodowana, której prawa zagwarantowane w Konwencji Praw Człowieka zostały naruszone.

W sprawie uznania skargi za bezzasadną wydawana jest decyzja. Ma ona charakter ostateczny. Zdarza się jednak, że wyjdą na jaw nowe okoliczności, które mogą mieć znaczenie w sprawie. Wtedy skarżący może wnieść nową skargę.

Skarga będzie uznana za przyjętą, wówczas gdy otrzyma numer i zostanie zarejestrowana. Następnie rozpocznie się rozpatrywanie jej przez Trybunał. W ciągu dwóch miesięcy od ogłoszenia o dopuszczalności skargi skarżący ma prawo wystąpić z roszczeniem o słuszne zadośćuczynienie.