Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Każdemu ze spadkobierców należą się wówczas pożytki i inne przychody z majątku spadkowego. Także wydatki na jego utrzymanie obciążają wszystkich uprawnionych do dziedziczenia. Taki stan istnieje do momentu podziału spadku.

PRZYKŁAD: MOŻNA SPRZEDAĆ UDZIAŁ W SPADKU

Leszek P. jest jednym ze spadkobierców. Znalazł chętnego do kupna jego udziału. Pyta, czy może zbyć swój udział przed podziałem spadku, a jeśli tak, to na jakich zasadach może się to odbyć.

Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne, jeśli naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Do zgody pozostałych spadkobierców na rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku stosuje się art. 63 kodeksu cywilnego. Mogą oni zatem wyrazić zgodę na dokonanie tej czynności zarówno przed jej dokonaniem, jak i po niej. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty. Jeżeli do ważności rozporządzenia wymagana jest forma szczególna, oświadczenie spadkobierców również wymaga tej formy.

Umowny dział spadku

Przeprowadzenie podziału spadku w drodze umowy jest możliwe tylko wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni. Wystarczy, że jeden z nich będzie domagał się postępowania sądowego, a umowny dział spadku będzie niedopuszczalny. Spadkobiercy muszą być zgodni także w kwestii sposobu podziału majątku spadkowego. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Dotyczy to również tych przypadków, gdy do spadku należy prawo rzeczowe, do przeniesienia którego przepisy wymagają zachowania formy aktu notarialnego, m.in. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Spadkobiercy mają dużą swobodę przy ustalaniu sposobu i warunków podziału spadku. Jednak nie mogą zmienić wielkości udziałów przypadających poszczególnym osobom. Dotyczy to zarówno dziedziczenia ustawowego, jak i testamentowego.

Gdy nie ma zgody

Z żądaniem dokonania działu spadku przez sąd może zwrócić się każdy ze spadkobierców, ale nie tylko. Takie uprawnienie przysługuje również nabywcy udziału w spadku oraz spadkobiercom tych osób. We wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza. Trzeba też podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu.

PRZYKŁAD: NABYWCA UDZIAŁU TEŻ MOŻE ZŁOŻYĆ WNIOSEK

Dariusz M. kupił udział w spadku. Pozostali spadkobiercy nie są w stanie dojść do porozumienia i zawrzeć umowy w sprawie podziału spadku. Chciałby wiedzieć, czy może złożyć do sądu wniosek o podział spadku.

W razie śmierci nabywcy spadku jego spadkobiercy wstępują w ten sam zakres uprawnień, który przysługiwał ich poprzednikom. Spadkobiercom nabywcy spadku będzie przysługiwać zatem uprawnienie do zgłoszenia wniosku o dział spadku, jak też do bycia uczestnikiem postępowania działowego w razie zainicjowania działu przez inny uprawniony podmiot.

W przypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, trzeba przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego

Skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych.