statystyki

Prawnicy: Wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie mogą być unieważnione

autor: Maciej Gutowski, Piotr Kardas16.12.2015, 07:51; Aktualizacja: 16.12.2015, 09:51
Trybunał Konstytucyjny 9.12.2015

Trybunał Konstytucyjny 9.12.2015 źródło: PAP

Niedawno w publikacji w DGP poddaliśmy krytycznej ocenie postanowienie TK z 30 listopada 2015 r., na mocy którego Trybunał Konstytucyjny udzielił zabezpieczenia wniosku grupy posłów przez wezwanie Sejmu RP do powstrzymania się od wyboru sędziów TK.

Reklama


Reklama


Judykat ten zainspirował niektórych do instrumentalnego wykorzystania prawa i sprzecznych z nim koncepcji. Próbuje się lansować pozbawioną podstaw tezę, jakoby ostatnie wyroki TK mogły być „unieważnione”, „nieważne”, „wznowione” więc nie trzeba ich publikować. Takie podejście nie mieści się na płaszczyźnie prawa. Z prawem pogląd o możliwości „unieważnienia” lub „wznowienia” postępowania przed TK niewiele ma wspólnego. W rzeczywistości stanowi element określonego konceptu politycznego, a stworzona ad hoc koncepcja prawna ma służyć jedynie jako fasada dla jego realizacji.

Pogląd o możliwości unieważnienia wyroków TK opiera się na wybiórczym i instrumentalnym podejściu do przepisów określających tryb postępowania przed trybunałem. Z konglomeratu przepisów konstytucji i ustawy o TK wybrano bowiem tylko jeden – art. 74 ustawy o TK, starając się wyczytać z niego treści, których tam nie ma i być nie może. Z tego przepisu wynika, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Przepisu tego nie można jednak interpretować w oderwaniu od pozostałych regulacji dotyczących postępowania przed TK, zwłaszcza od nadrzędnych przepisów konstytucji. Z nich zaś wynika w sposób oczywisty, że postępowanie przed trybunałem zostało skonstruowane jako jednoinstancyjne. Artykuł 190 ust. 1 przesądza, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś ust. 2 tego przepisu wskazuje, iż podlegają one niezwłocznemu ogłoszeniu we właściwym publikatorze. Ostateczność orzeczeń TK oznacza, iż nie przysługuje od nich żaden środek odwoławczy. Skoro nie ma postępowania odwoławczego przed trybunałem, to oczywiste jest, że do tego postępowania nie można stosować podstawy apelacyjnej unormowanej w art. 379 k.p.c., zwanej „nieważnością postępowania” (nie „nieważnością orzeczenia”, której nie ma w kodeksie). A do tej instytucji nawiązują poglądy o wadliwości orzeczenia TK z uwagi na szczególną doniosłość lub zawiłość sprawy, która rzekomo wyklucza orzekanie w składzie pięcioosobowym. Formuła „odpowiedniego” stosowania (mutatis mutandis) oznacza, że instytucje i reguły postępowania cywilnego mają zastosowanie do postępowania przed TK tylko o tyle, o ile pozwala na to specyfika orzekania o zgodności aktów prawa z konstytucją (por. np. postanowienie TK z 17 lipca 2003 r., sygn. akt K 13/02). Skoro specyfika orzekania o zgodności z konstytucją nie przewiduje postępowania odwoławczego, to tym samym nie mają w odniesieniu do trybunału zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji.

Niezależnie od tego w przypadku orzekania w składzie pięcioosobowym nie można sensownie twierdzić, że skład był sprzeczny z przepisami prawa z uwagi na szczególną doniosłość lub zawiłość sprawy. Odnoszące się do tej kwestii przepisy ustawy o TK wyrażają ogólną zasadę, że w sprawach oceny zgodności ustaw z konstytucją TK orzeka w składzie pięciu sędziów (art. 44 ust. 1 pkt 2 lit. a). Wyjątkowe orzekanie w pełnym składzie z uwagi na szczególną doniosłość lub zawiłość sprawy uzależnione jest od drugiej przesłanki ocennej oraz wydania zarządzenia prezesa TK. Zawiłość lub doniosłość to wszak cechy względne i z istoty swej ocenne, zaś tej oceny dokonywać może wyłącznie prezes TK, wydając z własnej inicjatywy lub na wniosek składu zarządzenie. Ocena ta może się zmieniać w toku postępowania, a zarządzenie nie podlega kontroli. Nie ma żadnych wątpliwości, że prezes TK mimo wcześniejszego przekazania sprawy do rozpoznania pełnemu składowi trybunału na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 1f ustawy o TK, a zatem ze względu na szczególną zawiłość lub doniosłość sprawy, mógł później w związku ze zmianą oceny zmodyfikować to zarządzenie i przekazać sprawę do rozpoznania składowi pięciu sędziów – wprost przewidzianemu w art. 44 ust. 1 pkt 2a dla tej kategorii spraw. Na pewno z powodu tej decyzji skład trybunału nie stał się sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Dla jasności trzeba wskazać, że zarządzeń prezesa TK próżno szukać w katalogu źródeł prawa w art. 87 Konstytucji RP (są nimi: konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także – na obszarze działania organów, które je ustanowiły – akty prawa miejscowego). To spostrzeżenie wyklucza zarazem stosowanie do orzeczeń TK przepisów o skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, która zresztą dotyczy prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji (art. 4241 k.p.c.).


Pozostało jeszcze 22% treści

PROMOCJA
Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc już od 33,00 złZamów abonament

Przeczytaj artykuł
Koszt SMS-a 2,46 złZapłać sms-emMasz już kod?
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Polecane

Reklama

  • adam(2015-12-16 09:24) Odpowiedz 1322

    Kto i w jakim celu stworzył takie twór,który stoi ponad praweem i broni interesów komuszych,oraz ma za zadanie uniemozliwiać naprawę Polski ? Mamy SN i tK powinien zostać zlikwidowany. Panie Prezydencie proszę rozpisać referendum -czy jesteś za likwidacją TK ?

    Pokaż odpowiedzi (4)
  • E.S.(2015-12-16 10:41) Odpowiedz 132

    Naród w ważnym referendum przyjął konstytucję. Jest to akt prawny regulujący m. innymi prawa i wolności obywatelskie, oraz trójpodział władzy. Konstytucja mówiąc po chłopsku, to reguły gry dla wszystkich, również dla polityków wszelkiej maści z prezesem na czele. Na straży konstytucji stoi niezależny Trybunał Konstytucyjny. Koniec, kropka. W ostatnich wyborach partia, która wygrała uzyskała większość do samodzielnego rządzenia, w ramach Konstytucji, nie uzyskała większości konstytucyjnej!

    Pokaż odpowiedzi (2)
  • Marek(2015-12-16 10:10) Odpowiedz 1116

    Czekamy na referendum o zlikwidowanie Trybunału KONSTYTUCYJNEGO,jednogłośnie jestem za.Po tym co oglądamy ,to jest porażka ,sępy na sali obrad SZALEJĄ

  • Obywatel(2015-12-16 10:23) Odpowiedz 85

    Referendum? A nie wystarczy opinia nadinspektora ds.TK czyli Kempy byTK zlikwidować? Odwołując się do słynnych postaci Cyryla i Metodego można powiedzieć: "Cyryl jak Cyryl ale te metody..."

    Pokaż odpowiedzi (1)
  • StAAbrA(2015-12-16 09:36) Odpowiedz 511

    Wyroki TK nie tylko mogą , ale powinny być unieważniane . Które ? - wiadomo .

    Pokaż odpowiedzi (1)
  • onepropos(2015-12-16 10:19) Odpowiedz 47

    Argumentacja, iż postanowienie prezesa TK jako nie będące źródłem prawa w rozumieniu art 87 Konstytucji i tym samym nie podlega kontroli sądu jest wadliwa. Prezes TK nie ma żadnych możliwości zmiany uprzednio wydanego postanowienia w tym postanowienia odnośnie rozpatrywania sprawy w pełnym składzie. Otwiera to szerokie możliwości manipulowania składem sądu czyli TK przez jego prezesa. Tym samym istnieje możliwość aby TK rozpatrzył sprawę o zgodność z Konstytucją możliwości zmiany takiego postanowienia przez prezesa TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1f ustawy o TK. To jest poważne naruszenie prawa przez prezesa TK.

  • E.(2015-12-16 13:58) Odpowiedz 36

    Tylko dlaczego większość sędziów w TK jest z opozycji?????????????????? Przecież w takim razie wybory parlamentarne nie mają większego sensu. Cokolwiek ustali rząd, to TK odrzuci, tylko po to, żeby zrobić z rządu nieudacznika i pozbawić go faktycznej władzy. To po co są w ogóle wybory? Pic na wodę, a nie demokracja. Udawanie, że naród ma jakikolwiek wpływ na swój los.

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Prawo na co dzień

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama