ZMIANA PRAWA Notariusze czekają na ustawę pozwalająca im na poświadczanie w sprawach bezspornych dziedziczenia, które będą mogły zastąpić sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

Obecnie o stwierdzeniu nabycia spadku orzekają sądy. W postanowieniu wskazany jest spadkobierca oraz udział w dziedziczonym spadku. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydawane jest po przeprowadzeniu rozprawy.

Projekt nowelizacji prawa o notariacie (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 369 z późn. zm.), nad którym pracuje Sejm, pozwala notariuszowi na potwierdzenie nabycia spadku. Akt ten będzie nosił nazwę poświadczenia dziedziczenia. W ten sposób sądy zostaną odciążone od prostych spraw.

- Kierowanie do sądu sprawy spadkowej, co do której nie istnieje spór, stanowi nieuzasadnione komplikowanie procedury. Ma to sens w przypadku, gdy kilka osób nie może porozumieć się co do podziału majątku po zmarłym - uważa Agata Okorowska, adwokat z Kancelarii Prawnej BSO Prawo i Podatki z Wrocławia.

Instytucja poświadczania dziedziczenia jest tworem centrum naukowego notariatu.

- W sytuacji gdy konieczne jest przesłuchanie świadków czy też skorzystanie z biegłego, sprawą spadkową powinien zająć się sąd. Tam, gdzie sprawa jest bezsporna, poświadczenia dziedziczenia mógłby dokonać notariusz - mówi Leszek Zabielski, notariusz.

Z utworzeniem instytucji notarialnego poświadczania dziedziczenia wiąże się konieczność stworzenia elektronicznego rejestru poświadczeń.

W komisji sejmowej trwa spór co do tego, kto powinien finansować jego stworzenie i obsługę. Zgodnie z projektem w całości koszty ma pokryć samorząd notarialny. Korporacja uważa to za niewykonalne. W grę wchodzi bowiem kilkadziesiąt milionów złotych.

4 KROKI Poświadczanie dziedziczenia

1 Sporządzenie protokołu dziedziczenia przy udziale wszystkich spadkobierców

2 Sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia

3 Zarejestrowanie poświadczenia dziedziczenia w rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną

4 Z chwilą dokonania rejestracji moc prawna aktu poświadczenia staje się równa postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku

SZERSZA PERSPEKTYWA

Obecnie w UE prowadzone są prace dotyczące ujednolicenia reguł jurysdykcyjnych i kolizyjnoprawnych w postępowaniu spadkowym, w tym zmierzające do stworzenia europejskiego świadectwa spadkowego czy też certyfikatu dziedziczenia. W założeniu ma być to dokument pozasądowy, stwierdzający prawa do spadku, który byłby skuteczny we wszystkich państwach członkowskich.

Katarzyna Rychter

katarzyna.rychter@infor.pl