Osoba, która chce przysposobić, musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych, a ponadto jej kwalifikacje osobiste powinny wskazywać, że będzie należycie wywiązywała się ze swoich obowiązków. Między dzieckiem a osobą, która chce je adoptować, powinna istnieć odpowiednia różnica wieku. Jeśli w wyniku przysposobienia dziecko miałoby zamieszkiwać w innym państwie, przysposobienie będzie możliwe wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne. Nie dotyczy to przypadku, gdy między przysposabiającym a przysposabianym istnieje stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiający już przysposobił siostrę lub brata przysposabianego. Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego, które jest wydawane na żądanie przysposabiającego. Takie orzeczenie nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub dziecka, które ma zostać przysposobione.

Zgoda na przysposobienie

Jeśli dziecko, które ma być przysposobione, ukończyło 13 lat, do przysposobienia potrzebna jest jego zgoda. Przed wydaniem orzeczenia o przysposobieniu sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, który nie ukończył lat trzynastu, jeżeli rozumie on znaczenie przysposobienia. Jeśli dziecko nie jest zdolne do wyrażenia zgody lub jeżeli uważa się ono za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z dobrem przysposabianego, sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody dziecka lub bez jego wysłuchania. Aby sąd opiekuńczy mógł wydać orzeczenie o przysposobieniu, potrzebna jest również zgoda rodziców dziecka. Taki wymóg nie jest konieczny, jeśli rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo nie można osiągnąć z nimi porozumienia. Jeśli rodzice dziecka mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, np. są niepełnoletni, sąd opiekuńczy może orzec przysposobienie mimo braku ich zgody.

Zgoda na przyszłość

Rodzice dziecka, które ma zostać adoptowane, mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na jego przysposobienie w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Jeśli rodzice zmienią zdanie, mogą tę zgodę odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym. Oświadczenie o odwołaniu zgody powinno być złożone nie później niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie. Zgoda rodziców na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie sześciu tygodni od urodzenia się dziecka.

Przysposobienie wspólne

Dziecko może być przysposobione wspólnie przez dwie osoby, tylko jeśli są one małżonkami. Jeżeli dziecko, które było przysposobione przez jednego z małżonków, jest następnie przysposobione przez drugiego, to jest również przysposobienie wspólne. Ponadto jeśli jeden z małżonków dokonał przysposobienia, a małżeństwo ustało w wyniku jego śmierci, sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że przysposobienie ma skutki przysposobienia wspólnego. Jeżeli jeden z małżonków chce sam przysposobić dziecko, musi uzyskać zgodę drugiego małżonka, chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

PRZYKŁAD

Kiedy sądownie można rozwiązać stosunek przysposobienia

Z ważnych powodów zarówno dziecko, jak i osoba, która je przysposobiła, mogą żądać rozwiązania stosunku przysposobienia. Następuje to przez orzeczenie sądu. Takie rozwiązanie nie jest możliwe po śmierci przysposobionego lub przysposabiającego. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy przysposabiający zmarł po wszczęciu sprawy o rozwiązanie stosunku przysposobienia.

Podstawa prawna

Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r. nr 9, poz. 59).