Nie można swobodnie uchwalać zmiany do obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, obejmując tymi zmianami tylko niewielkie obszary danej gminy. Jeśli tak by było, to praktycznie każda gmina w Polsce mogłaby działać poprzez politykę – uchwalania zmian studium na wyodrębnionych działkach przeznaczonych dla pojedynczego inwestora. Urzędy w ten sposób oszczędzają środki na ekspertyzy i przyspieszają decyzje planistyczne i urbanistyczne, aby nie być oskarżone o utrudnianie rozwoju.

Waga studium

Wykorzystanie pieniędzy unijnych jest uzależnione m.in. od tego, czy dana inwestycja jest zgodna z obowiązującymi dokumentami planistycznymi. Należy podkreślić, że waga studium uwarunkowań jest istotna, z uwagi na wymóg art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym ustalenia studium są wiążące dla organu gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Tak więc zapisy w studium, czyli w akcie formalnie niestanowiącym prawa miejscowego, mają niebagatelny wpływ na ustalenie przeznaczenia terenu w szczegółowym dokumencie jakim jest plan miejscowy.

Przykład stolicy

Rada m.st. Warszawy 2 października 2008 r. podjęła uchwałę (nr XL/1231/2008), na podstawie której przystąpiono do sporządzania zmian studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Uchwała wyliczała 30 obszarów (każdy o powierzchni od kilku do kilkunastu hektarów), dla których będą dokonane zmiany dotyczące przeznaczenia terenów wraz z niezbędnymi zmianami wskaźników ich zagospodarowania. Zaproponowano także zmianę odcinka ok. 1 km trasy II linii metra, w tym lokalizacji dwóch stacji.

Konieczna ocena

Uchwalaniu w roku 2006 studium dla Warszawy nie towarzyszyło przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, ponieważ wówczas nie było takiego wymogu prawnego. Obowiązek sporządzenia takiej prognozy i wyłożenia jej do konsultacji społecznych został nałożony na organy samorządowe wraz z wejściem w życie, 15 listopda 2008 r., ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 53 powołanej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) – organ opracowujący projekt studium powinien także uzgodnić z właściwymi organami zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko. Jeśli założymy, że uchwalania zmian studium na wyodrębnionych działkach przeznaczonych dla pojedynczego inwestora jest dopuszczalne, to i tak każda, nawet najmniejsza zmiana powinna mieć przeprowadzoną strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko.

Orzecznictwo

21 marca 2008 r. wojewoda łódzki wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr ON-I-0911/146/2008, w którym jednoznacznie stwierdził, że uchwała jednej z gmin o przystąpieniu do sporządzenia zmiany studium na wybranej części obszaru gminy jest uchwalona z naruszeniem przepisu art. 9 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W opinii wojewody wyrażonej w tej decyzji prowadzenie polityki przestrzennej gminy ma być kompleksowe w odniesieniu do całej gminy i nie jest możliwe opracowywanie i uchwalanie studium tylko dla części terenów danej gminy. Oznacza to, że polityka przestrzenna gminy nie może być prowadzona w sposób etapowy lub wybiórczy.

Z kolei z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego tego roku (IV SA/Wa 1681/08) wynika, że – należy zauważyć, iż ustawodawca co do zasady dopuszcza możliwość zmiany studium, w myśl art. 33 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wówczas, gdy taka konieczność wynika z podjętych zmian legislacyjnych, a więc w razie takiej zmiany ustaw, która czyniłaby wadliwymi zapisy studium. Zdaniem sądu nie jest więc prawidłową praktyką, przy tworzeniu studium, zakładanie z góry, iż uchwalony akt planistyczny będzie wymagał niebawem kolejnych wielokrotnych zmian (...).Częste zmiany prowadzą do braku stabilności wizji określenia struktury przestrzennej gminy, przeznaczenia poszczególnych obszarów (...).