Zgodnie z art. 131 konstytucji to właśnie druga osoba w państwie – Marszałek Sejmu pełni funkcję prezydenta w przypadku śmierci dotychczas urzędującej głowy państwa.  W trakcie wykonywania swoich nowych obowiązków Bronisław Komorowski może podejmować wszystkie decyzje, właściwe dla prezydenta. Będzie więc podpisywał ustawy i ratyfikował umowy międzynarodowe, wydawał akty urzędowe. Przysługuje mu też prawo inicjatywy ustawodawczej. Może wydawać rozporządzenia i zarządzenia. Do czasu powołania nowego prezydenta Bronisław Komorowski będzie reprezentował także nasze państwo na zewnątrz.

- Pełniąc funkcję prezydenta, marszałek wykonuje te same obowiązki, ale jako niecierpiące zwłoki. Może dokończyć więc tyko to, co leży na biurku prezydenta Kaczyńskiego - uważa prof. Genowefa Grabowska, konstytucjonalista z Uniwersytetu Śląskiego.

Jak uważa profesor, z kompetencji przysługujących marszałkowi należy korzystać z umiarem, dla dobra Polski i łagodzenia konfliktów. Bronisław Komorowski nie powinien więc powoływać osób pełniących najważniejsze funkcje w państwie. W myśl konstytucji marszałek nie może też postanowić o skróceniu kadencji Sejmu. Niestety w trakcie zastępowania prezydenta Bronisław Komorowski nie będzie mógł także uzupełnić składu Kancelarii Prezydenta pomimo tego, że część prezydenckich ministrów zginęła.

-Ta kancelaria będzie nadal funkcjonowała. Marszałek nie ma tytułu do zmian urzędników, ponieważ pełni te funkcje czasowo. Zastępuje prezydenta, posługując się tym aparatem, jaki ma. Kancelaria ma przede wszystkim kontynuować dotychczasowe zadania, które rozpoczął prezydent Lech Kaczyński. Nowy prezydent będzie budował własna kancelarię – mówi Genowefa Grabowska.

Historia

Wczoraj po raz drugi w historii Polski Marszałek Sejmu przejął funkcję Prezydenta RP po nagłej śmierci głowy państwa. Pierwszy raz doszło do tego w grudniu 1922 r., gdy wybrany kilka dni wcześniej pierwszy prezydent Polski Gabriel Narutowicz został zastrzelony w stołecznej Zachęcie przez powiązanego z Narodową Demokracją Eligiusza Niewiadomskiego.

Obowiązki prezydenta przejął wówczas Marszałek Sejmu Maciej Rataj z PSL "Piast". Drugi raz objął on na krótko obowiązki głowy państwa, gdy po przewrocie majowym Józefa Piłsudskiego w maju 1926 r. do dymisji podał się prezydent Stanisław Wojciechowski.

Wybór Prezydenta

Najważniejszym zadaniem Marszałka Sejmu będzie teraz organizacja wyborów prezydenckich.

- W przewidzianym konstytucją terminie ogłoszę ich datę – oświadczył wczoraj Bronisław Komorowski.

W myśl ustawy zasadniczej w razie opróżnienia urzędu prezydenta marszałek Sejmu zarządza wybory nie później niż w czternastym dniu po opróżnieniu urzędu. Wyznacza także datę wyborów na dzień wolny od pracy, przypadający w ciągu 60 dni od dnia zarządzenia wyborów. Oznacza to, że wybory prezydenckie muszą się odbyć najpóźniej 20 czerwca. Już jednak do 24 kwietnia Marszałek Sejmu będzie musiał ogłosić termin wyborów.

Na Prezydenta zostanie wybrany kandydat, który otrzyma więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu zostanie przeprowadzone ponowne głosowanie. Jeżeli którykolwiek z tych dwóch kandydatów wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wyborcze lub umrze, w jego miejsce do wyborów w ponownym głosowaniu dopuszcza się kandydata, który otrzymał kolejno największą liczbę głosów w pierwszym głosowaniu. W takim przypadku datę ponownego głosowania odracza się o dalszych 14 dni. Na Prezydenta Rzeczypospolitej wybrany zostanie kandydat, który w ponownym głosowaniu otrzyma więcej głosów. Ważność wyborów będzie musiał stwierdzić Sąd Najwyższy.

Nowy prezydent obejmie urząd po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.

Wczorajsza katastrofa nie powinna też wpłynąć na paraliż najważniejszych organów państwa – Sejmu, Senatu, rządu, armii, Narodowego Banku Polskiego, biura Rzecznika Praw Obywatelskich czy Instytutu Pamięci Narodowej. Obowiązujące przepisy przewidują bowiem odpowiednie procedury postępowania w takich sytuacjach. Dokładnie wskazują one kto będzie kierował daną instytucją do czasu wyboru nowego szefa, a także w jakiem trybie wybór ten będzie przeprowadzany.

Zasady wyboru Prezydenta, w razie opróżnienia urzędu

1.     W dniu śmierci Prezydenta jego obowiązku przejmuje Marszałek Sejmu
2.     W ciągu 14. dniu od śmierci Prezydenta Marszałek Sejmu zarządza wybory – najpóźniej do 24 kwietnia
3.     W ciągu 60 dni od dnia zarządzenia wyborów – powinny się odbyć wybory nowej głowy państwa – najpóźniej do 20 czerwca (musi to być dzień wolny od pracy)
4.     Ważność wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej stwierdza Sąd Najwyższy.
5.     Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje urząd po złożeniu przysięgi wobec Zgromadzenia Narodowego
6.     Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu i trwa pięć lat