W przypadku osób samozatrudnionych kwestia terminu wypłaty wynagrodzenia najczęściej jest określona w umowie zlecenia bądź współpracy. Data płatności najczęściej jest określona podobnie jak w przypadku umowy o pracę, czyli maksymalnie do dziesiątego dnia następnego miesiąca.

Klauzula odsetkowa

Praktyka pokazuje jednak, iż rzadkością w naszych warunkach gospodarczych jest zamieszczanie w umowach klauzul określających wysokość odsetek przysługujących samozatrudnionemu w przypadku zalegania przez firmę go zatrudniającą z zapłatą wynagrodzenia. Z punktu widzenia zabezpieczenia interesów samozatrudnionego pożądane byłoby zamieszczenie w umowie cywilnoprawnej postanowień regulujących tę kwestię, a więc np. wysokości odsetek bądź innego rodzaju świadczeń.

Ale jeżeli w umowie brak jest tego rodzaju postanowień, nie oznacza to, iż samozatrudnionemu nie przysługują żadne roszczenia względem firmy z nim współpracującej. Otóż upływ terminu zapłaty wynagrodzenia oznacza, iż roszczenie samozatrudnionego wobec firmy staje się wymagalne, a zgodnie z art. 481 par. 1 kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik (w tym wypadku firma) opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (zapłaty wynagrodzenia), wierzyciel (samozatrudniony) może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody z tego tytułu i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Dochodzenie przed sądem

Jeśli opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia jest znaczne, a próby ugodowego załatwienia sprawy nie przyniosły rezultatu, samozatrudniony zawsze ma możliwość pozwania zalegającego z zapłatą zleceniodawcy. Jeżeli kwota dochodzonego roszczenia nie przekracza 10 tys. zł, sprawa winna być rozpoznana przez sąd cywilny w postępowaniu uproszczonym (art. 5051 - art. 50514 kodeksu postępowania cywilnego). Charakteryzuje się ono m.in. tym, iż pozew powinien być sporządzony na urzędowym formularzu.

Jeżeli dochodzone przez samozatrudnionego roszczenie jest dobrze udokumentowane, nie budzi wątpliwości, sąd powinien wydać w tego typu sprawach nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.