statystyki

Gdy sądy sięgają do ustawy zasadniczej

autor: Zuzanna Rudzińska-Bluszcz30.03.2017, 07:36; Aktualizacja: 30.03.2017, 10:19
Wykładnia prokonstytucyjna nie budzi większych wątpliwości: wynika wprost z zasady bezpośredniego stosowania konstytucji i niezależnie od sytuacji wokół TK jest obowiązującym sądy nakazem interpretacyjnym.

Wykładnia prokonstytucyjna nie budzi większych wątpliwości: wynika wprost z zasady bezpośredniego stosowania konstytucji i niezależnie od sytuacji wokół TK jest obowiązującym sądy nakazem interpretacyjnym.źródło: ShutterStock

Przed rozproszoną kontrolą konstytucyjności nie ma ucieczki.

Reklama


W dobie kryzysu konstytucyjnego sądy zmuszone są do odwoływania się do rozwiązań do tej pory rzadziej stosowanych: drugie życie zyskuje zarówno prokonstytucyjna wykładnia przepisów, jak i tzw. rozproszona kontrola ich konstytucyjności, prowadząca do odmowy zastosowania w indywidualnej sprawie regulacji sprzecznej z ustawą zasadniczą. Być może jasną stroną obecnej sytuacji, na co skrycie liczę, będzie wzrost wrażliwości obywatelskiej sądów i pełnomocników procesowych, prowadzący do prawnoczłowieczych rozstrzygnięć, zgodnie z zasadą in dubio pro libertate.

Wykładnia prokonstytucyjna nie budzi większych wątpliwości: wynika wprost z zasady bezpośredniego stosowania konstytucji i niezależnie od sytuacji wokół TK jest obowiązującym sądy nakazem interpretacyjnym. Często taka wykładnia jest jedynym rozwiązaniem, by z przepisu – w literalnym brzmieniu niezgodnego z konstytucją – wyinterpretować normę z aktem tym zgodną. Przykładem jest art. 39 ust. 1 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, który dopuszcza refundację leku sprowadzanego w drodze importu docelowego, ale tylko „nieposiadającego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej”. Na podstawie literalnej wykładni tego przepisu minister zdrowia odmówił refundacji chłopcu choremu na dystrofię mięśniową typu Duchenne’a, gdyż lek na tę chorobę jest dopuszczony do obrotu w Polsce. Bez znaczenia przy rozstrzyganiu wniosku refundacyjnego była okoliczność, że preparat nie jest dostępny w aptekach, bo hurtownie farmaceutyczne nie były zainteresowane jego dystrybucją (co jest częste w przypadku leków na choroby rzadkie), a jego cena przekracza możliwości samodzielnego zakupu za granicą. Konsekwencją literalnej wykładni art. 39 ust. 1 jest sprzeczność z konstytucyjnym prawem do ochrony zdrowia i zasadą równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 68 ust. 1 i ust. 2 konstytucji). Sądy administracyjne obu instancji odwołały się bezpośrednio do konstytucji. Dzięki temu bez potrzeby stwierdzania niekonstytucyjności przepisów ustawy refundacyjnej i inicjowania procesu legislacyjnego w celu zmiany przepisów, samodzielnie, stosując wykładnię prokonstytucyjną, odczytały normę wynikająca z art. 39 ust. 1 ustawy refundacyjnej tak, jak nakazuje konstytucja. Naczelny Sąd Administracyjny 6 października 2016 r. oddalił skargę kasacyjną ministra zdrowia, wskazując, że organy administracji oraz sądy powinny dokonywać wykładni przepisów ustawowych z uwzględnieniem wartości i zasad wynikających z przepisów konstytucji. NSA podkreślił przy tym rzecz oczywistą, dotychczas jednak tak rzadko stosowaną w orzecznictwie: „Sąd administracyjny rozstrzyga konkretną sprawę, czyli przesądza o tym, że skarga jest zasadna lub też bezzasadna, stosując wykładnię przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Jest oczywiste, że taka wykładnia powinna uwzględniać podstawowy akt prawny, jakim jest Konstytucja RP” (sygn. akt II GSK 2765/16).


Pozostało jeszcze 60% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam już kod SMS
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama